RSS

Category Archives: Διαφάνεια

«Παράδεισος» η Ελλάδα για καρτέλ στην ενημέρωση. ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ

  • Μια απλή ματιά στις διατάξεις των χωρών της Ε.Ε. για τη διάφανεια στον Τύπο και τον έλεγχο της υπερ-συγκέντρωσης στην ιδιοκτησία των ΜΜΕ είναι αρκετή: Η Ελλάδα έχει μακράν την ελαστικότερη νομοθεσία στην Ευρώπη.

Με εξαιρέσεις ίσως τη Δανία και τη Σουηδία, οι περισσότερες χώρες επιβάλλουν πολύ αυστηρότερα όρια συγκέντρωσης απ’ ό,τι ο τελευταίος νόμος Ρουσόπουλου. Οπου έχει τεθεί όριο για τον περιορισμό της δεσπόζουσας θέσης ενός ομίλου στο σύνολο της αγοράς των ΜΜΕ, αυτό είναι, παντού, χαμηλότερο από το 35% της διαφημιστικής δαπάνης και των λοιπών εσόδων, το οποίο ισχύει στην Ελλάδα. Και σε καμία σχεδόν χώρα το όριο αυτό δεν καθορίζεται από τα διαφημιστικά έσοδα αλλά από την καταγεγραμμένη τηλεθέαση-ακρόαση ενός μέσου ή από την κυκλοφορία των εφημερίδων.

Σύμφωνα με ειδική μελέτη της Κομισιόν, που πραγματοποιήθηκε πριν από 2 χρόνια, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες απαγορεύουν την ταυτόχρονη, οριζόντια ιδιοκτησία ενός ομίλου σε περισσότερα από ένα μέσα της ίδιας κατηγορίας (π.χ. τηλεοπτικοί σταθμοί) ή σε περισσότερα μέσα διαφορετικών κατηγοριών.

Αντίθετα, η ελληνική νομοθεσία επιτρέπει την απόκτηση κατά 100% τηλεοπτικού σταθμού μαζί με την παράλληλη (υπό προϋποθέσεις) κατοχή μετοχών σε άλλους τηλεοπτικούς σταθμούς, χωρίς να θέτει περιορισμούς στην ιδιοκτησία εφημερίδων.

Αναλύοντας τις εξελίξεις στα θέματα διαφάνειας και υπερ-συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας στον χώρο του Τύπου, η έρευνα της Ε.Ε. διαπιστώνει πως λίγες εταιρείες μπορούν να ελέγχουν την πλειονότητα των τηλεοπτικών καναλιών και των εφημερίδων. «Αυτό οδηγεί δυνητικά στη διαμόρφωση μιας τεράστιας εξουσίας επιβολής γνώμης και θέτει θέμα διαπλοκής μεταξύ πολιτικής, επιχειρήσεων και ΜΜΕ», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

«Λόγω του μεγάλου ρόλου που παίζουν τα ΜΜΕ στη διάδοση πληροφοριών για την πολιτική και οικονομική ζωή, δεν υπάρχει ευρωπαϊκό κράτος όπου πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες δεν προσπαθούν να επηρεάσουν τα ΜΜΕ σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα», επισημαίνει η έκθεση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι απόψεις που επικρατούν στην Ε.Ε. για την αθέμιτη μονοπώληση και της διαφημιστικής αγοράς. Στην έκθεση της Κομισιόν τονίζεται με έμφαση: «Ενα άλλο μέσο επηρεασμού της αγοράς είναι η διαφημιστική δαπάνη, η οποία αποτελεί την κύρια πηγή εσόδων για τα ΜΜΕ. Αυτή η κατάσταση οδηγεί σε πιέσεις και ανεπιθύμητη κυριαρχία των διαφημιστών σε εκδοτικές επιλογές».

Σε πρόσφατο ψήφισμά του και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει επίσης πως «η συγκέντρωση της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης δημιουργεί ευνοϊκό περιβάλλον για τη μονοπώληση της διαφημιστικής αγοράς, θέτει εμπόδια στην είσοδο νέων φορέων της αγοράς και οδηγεί στην ομοιομορφία του περιεχομένου των ΜΜΕ»!

Βέβαια η συζήτηση για τη διαφάνεια και την αποτροπή δημιουργίας ισχυρών ομίλων στον χώρο των ΜΜΕ είναι μακρά. Το τελευταίο διάστημα ωστόσο πληθαίνουν οι φωνές σε Ελλάδα και Ευρώπη που ζητούν αυστηρότερη νομοθεσία, διαρκή έλεγχο από ανεξάρτητες ρυθμιστικές αρχές και καθαρούς κανόνες ανταγωνισμού. Οι αθέμιτες κρατικές παρεμβάσεις και η δράση ανεξέλεγκτων ιδιωτικών μονοπωλίων είναι ανεπιθύμητες πρακτικές.

Στην Ελλάδα, το άρθρο 14 παράγραφος 9 του Συντάγματος επιβάλλει διάφάνεια στον Τύπο. Ομως οι μέχρι τώρα νομοθετικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες δεν φαίνεται να συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτού του σκοπού.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτρέπει την Κομισιόν και τα κράτη-μέλη να διασφαλίσουν την πολυφωνία στα ΜΜΕ, την οποία θεωρεί απαραίτητη για τη διατήρηση του δημοκρατικού ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, η εξέλιξη των αγορών κατευθύνεται ολοένα και περισσότερο στην κερδοσκοπία. Αυτό που ζητούν πλέον όλοι είναι εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού ώστε να αποφευχθούν συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ της συγκεντρωμένης ιδιοκτησία των ΜΜΕ και της πολιτικής εξουσίας, οι οποίες πλήττουν την ισότητα των ευκαιρίων και τον πλουραλισμό στον Τύπο.

Για τον λόγο αυτό, ύστερα από αίτημα του Ευρωκοινοβουλίου, η Κομισιόν αποφάσισε να καθορίσει συγκεκριμένους δείκτες αξιολόγησης της πολυφωνίας των ΜΜΕ στις ευρωπαϊκές χώρες.

Τον Ιούλιο του 2008 και η κοινοβουλευτική σύνοδος των 48 κρατών-μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης εξέφρασε την άποψη πως η νομοθεσία πρέπει να απαγορεύει τη δημιουργία μονοπωλίων στα ΜΜΕ. Καλούσε επίσης όλα τα εθνικά Κοινοβούλια των κρατών-μελών να μελετήσουν με προσοχή την κατάσταση που επικρατεί στις χώρες τους, να εντοπίσουν τις ελλείψεις και να πάρουν τα αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Ηδη πάντως από τον Ιανουάριο του 2007, οι κυβερνήσεις των κρατών του Συμβουλίου της Ευρώπης έχουν εκφράσει την ανησυχία τους για το γεγονός ότι η συγκέντρωση της ιδιοκτησίας των ΜΜΕ μπορεί να δώσει σ’ έναν ή περισσότερους ιδιοκτήτες την εξουσία να θέτουν κατά βούληση την πολιτική ατζέντα και να ασκούν επιρροή στην κοινή γνώμη αλλά και στις κυβερνήσεις.

  • Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 20 Ιουνίου 2009
 
Σχολιάστε

Posted by στο 21 Ιουνίου, 2009 in Διαφάνεια, Νομοθεσία