RSS

Category Archives: Ιδιωτική Τηλεόραση

Είκοσι χρόνια αλλαγές με την ιδιωτική ΤV

  • Πόσο έχουν αλλάξει οι τηλεοπτικές συνήθειες των τηλεθεατών τα τελευταία 20 χρόνια;

Εχουν διανύσει τόσο δρόμο όσο και οι αλλαγές στη ζωή μας, που σταδιακά ή και απότομα συντελέσθηκαν στα 20 χρόνια. Η τηλεόραση αναδείχθηκε αναμφισβήτητα ως το κατ΄ εξοχήν μέσο (medium) της μετάβασης στις παγκοσμιοποιημένες ανοικτές κοινωνίες του σήμερα. Δηλαδή έχει τον ίδιο λειτουργικά ρόλο που είχε το βιβλίο με τον διαφωτισμό και τη συγκρότηση των εθνικών κρατών ή οι εφημερίδες στον «σύντομο» και «κοινωνικό» 20ό αιώνα.

Αυτή η μετάβαση της 20ετίας χαρακτηρίζεται από ριζικές τεχνολογικές και κοσμογονικές πολιτικές αλλαγές που αποτελούν κινητήριες δυνάμεις και συνολικό πλαίσιο για την προσαρμογή των ατόμων ή των υποσυστημάτων όπως η οικογένεια στις νέες συνθήκες. Ετσι αξίες και συνήθειες, αισθητική και πρότυπα μετασχηματίζονται.

Οι τεχνολογικές αλλαγές, με αποκορύφωμα το Ιnternet, δεσπόζουν στην 20ετία που δικαίως αποκαλείται «εικοσαετία των μπάιτς». Ας θυμηθούμε ότι, το 1989, το φαξ αποτελούσε ύστατη νεωτερικότητα, κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές, ψηφιακές γενικά υπηρεσίες και φυσικά Ιnternet ήταν άγνωστες λέξεις. Αντίστοιχα στο σπίτι το 65% των τηλεοράσεων δεν είχε τηλεκοντρόλ και το video ήταν πρόσφατη ανακάλυψη που συμπλήρωνε, στο ειδικό τραπεζάκι της στη μέση του σαλονιού, τη μοναδική κατά κανόνα τηλεοπτική συσκευή του σπιτιού. Ανύπαρκτα επίσης τα CD, DVD, ψηφιακοί δέκτες, αποκωδικοποιητές, recorders, home cinema, συσκευές 100 ιντσών, επίπεδες οθόνες, οι πολλές οθόνες σε κάθε σπίτι στα υπνοδωμάτια και στην κουζίνα.

Oι γεωπολιτικές αλλαγές, με αφετηρία την κατάρρευση του διπολισμού, και αλυσιδωτές αντιδράσεις, από τη δημιουργία ουσιαστικά της πολιτικής ΕΕ και την παγκοσμιοποίηση ως τους πολέμους και τη μετανάστευση, είναι εξίσου συγκλονιστικές. Συγκλονιστικές αλλαγές οι περισσότερες εκ των οποίων βρήκαν το ελληνικό πολιτικό σύστημα ανέτοιμο να τις χειριστεί με αποτέλεσμα να εισβάλουν ανεξέλεγκτα, ταυτόχρονα σαρωτικά και επιφανειακά, επιφέροντας απορρυθμίσεις και ατελείς εκσυγχρονισμούς.

Πρώτο και καλύτερο παράδειγμα αδυναμίας διαχείρισης των αλλαγών, αλλά και έκφρασης της δυναμικής τους η ίδια η τηλεόραση, που το 1989 απελευθερώνεται (τότε η ιδιωτική τηλεόραση ονομαζόταν ελεύθερη) αλλά που ως σήμερα δεν έχει βρει θεσμικό πλαίσιο, δικαιολογώντας έτσι τον χαρακτηρισμό ότι αποτελεί, μετά την οικοδομή και τη χρήση γης, το δεύτερο κύμα αυθαιρέτων στη χώρα. Ετσι απλά χωρίς σχέδιο η τηλεόραση προχώρησε, σαν ένα παιδί χωρίς θεσμούς κοινωνικοποίησης, χωρίς δηλαδή σχολείο και οικογένεια. Προχώρησε και αναπτύχθηκε θεαματικά γιατί ήταν όντως το αποτελεσματικό, γρήγορο και εκφραστικό μέσο των αλλαγών, ο αφηγητής και νοηματοδότης τους, ο καθημερινός σύντροφος στην απάντηση των συνεχών και αναπόφευκτων ερωτημάτων και συναισθημάτων που φέρνει η μετάβαση και η αστάθειά της. Μεγάλωσε και ενηλικιώθηκε παράγοντας σωστά και λάθη, εισάγοντας τον πολιτισμό και την παιδεία της εικόνας μάλλον ασυνείδητα, άλλοτε διδασκόμενη από τα λάθη της σε απευθείας σχέση διαλόγου με τους τηλεθεατές, άλλοτε αδυνατώντας να βγει από τους φαύλους κύκλους που η ίδια εν μέρει δημιούργησε, είτε σαν οικονομική είτε σαν πολιτισμική βιομηχανία. Βασικά χαρακτηριστικά, η πολυφωνία, η υπερβολή στη δραματοποίηση, οι ξαφνικές αλλαγές περιεχομένου με κριτήρια εφήμερα, η χωρίς φειδώ και ανέμελη δωρεάν παροχή περιεχομένου κάθε είδους. Οι δύο μεγαλύτερες αλλαγές που η τηλεόραση έχει επιφέρει στη ζωή μας είναι ο μετασχηματισμός και ο εμπλουτισμός τού τι είναι σημαντικό, καθώς και του τι είναι βίωμα. Η ΤV έβαλε χρώμα στην καθημερινότητα, τη φώτισε σαν σημαντικό γεγονός, άξιο αφήγησης, στη ζωή μας. Εκανε δική της, μεγέθυνε και προέβαλλε την τάση που καλλιεργήθηκε στις αρχές του 1990 κυρίως από τα περιοδικά («Κλικ»), και που ήταν η πρώτη ουσιαστική μεταπολιτευτική προσπάθεια να δοθεί στη ζωή νόημα, πέραν της κομματικής στράτευσης ή της πολιτικής ενασχόλησης. Το «εφήμερο» κυριάρχησε, διέδωσε δική του γλώσσα και πολιτισμό και η ίδια η λέξη άλλαξε νόημα. Στην αρχή μέσω σειρών, όπως οι «Απαράδεκτοι», που «επέτρεψαν» στην περίφημη γενιά του Πολυτεχνείου να φέρονται ως άνθρωποι και όχι σαν φορείς ηρωικών συμβολισμών. Στη συνέχεια με πρωινές και μεσημεριανές εκπομπές που παρουσίασαν και, με την έννοια αυτή, νομιμοποίησαν κοινωνικές, δήθεν παρακατιανές συμπεριφορές- αλλά πόσο χρήσιμες και απαραίτητες-, όπως το κουτσομπολιό, συναισθήματα όπως η ζήλια, ακόμη και ο φθόνος, κοινωνικές πρακτικές όπως ο εμπαιγμός του αδύναμου. Το lifestyle δεν είναι παρά αυτό, η εισαγωγή της έννοιας της απόλαυσης, το δικαίωμα τού να αποδέχεσαι, να λες τα μικρά όνειρά σου και κυρίως να τα βλέπεις χωρίς ενοχές και περιστολές. Μια λυτρωτική διαδικασία εκκοσμίκευσης, νοηματοδότησης της καθημερινότητας, που βέβαια συνάντησε και συναντά σκληρή αντίδραση και επικρίσεις άλλοτε δημιουργικές, αλλά συνήθως απλά οπισθοδρομικές από τα κάθε λογής «ιερατεία»- και είναι πολλά- της χώρας μας. Οι κάθε λογής υπερβολές- και είναι κι αυτές πολλές- που παράγονται καθημερινά στα ελληνικά κανάλια σε τίποτε δεν αναιρούν την αξία των παραπάνω.

Η ΤV επιδρά ριζικά, μαζί με τα κινητά και τελευταία το Διαδίκτυο, στην αντίληψή μας για τον χώρο και τον χρόνο. Καταργεί προαιώνιες βεβαιότητες, ότι δηλαδή για να ζήσεις ένα γεγονός, να το αντιληφθείς αισθητηριακά, πρέπει να είσαι παρών στον χώρο που συμβαίνει, τη στιγμή που διαδραματίζεται. Επειτα από 20 χρόνια τηλεόρασης, το παγκόσμιο χωριό είναι ένα κοινό βίωμα, όπου το εδώ και τώρα, ο χωρόχρονος προσδιορίζεται ακριβώς από τις αισθήσεις του υποκειμένου, όχι από τις πραγματικές χωροχρονικές συνθήκες του γεγονότος. Πολύ περισσότερο όταν ο τρόπος ενημέρωσης από την τηλεόραση στην Ελλάδα, ενισχύει τη δραματοποίηση και δημιουργεί ευνοϊκό συναισθηματικό πλαίσιο για την αποδοχή του ότι αυτό που βλέπω «συμβαίνει τώρα». Ετσι, η βασική υποστασιακή ανάγκη της ενημέρωσης ώστε το άτομο να ανήκει, ικανοποιείται κάπως «ακίνητα» από την πολυθρόνα. Ομως σ΄ αυτόν τον διαμεσολαβημένο χωρόχρονο, τα συναισθήματα γεννιούνται, οι σκέψεις παράγονται και το βίωμα δημιουργείται από την εικόνα της βομβαρδισμένης γέφυρας, του πρόσφυγα με το χαρακωμένο πρόσωπο αλλά και του γκολ του μαγνητοσκοπημένου αγώνα. Τα αποτελέσματα αυτής της νέας συνθήκης περιγράφονται από τα ακραία τους ενδεχόμενα: ο μέσος τηλεθεατής απορροφά πολλαπλάσια γεγονότα, παράγει πολλαπλάσιες αντιδράσεις από αυτές που θα του επέτρεπε η συμπαρουσία και ταυτοχρονία στην τέλεση γεγονότων, δηλαδή συνηθίζει σε υψηλό επίπεδο συγκινήσεων, εθίζεται και ζητεί όλο και περισσότερο ή διαφορετικό, πιο γρήγορα, πιο συχνά. ΄Η, αντίθετα, κουράζεται, αισθάνεται κοντά στα βιολογικά του όρια και αποζητεί πιο ήσυχους ρυθμούς, λιγότερη αδρεναλίνη, τόσο στον αριθμό των γεγονότων όσο και στον τρόπο αφήγησής τους.

Κύρια συνέπεια είναι, ανεξαρτήτως στάσης που υιοθετείται, το κοινό λεγόμενο αίσθημα να τείνει όλο και περισσότερο να διαμορφώνεται βάσει του τηλεοπτικού χρόνου, να ζητεί δηλαδή η πολιτική και κοινωνική ζωή, η δικαιοσύνη και γενικά η λήψη αποφάσεων να κινούνται με ταχύτητες τηλεοπτικής αμεσότητας. Το ζήτημα αυτό ουσιαστικά αλλοιώνει τις βασικές ρυθμιστικές σχέσεις των εξουσιών των συγχρόνων δημοκρατιών, προκρίνοντας την εκτελεστική εξουσία σε βάρος των άλλων δύο. Από όλη τη φιλολογία περί διαπλοκής και θεωριών συνωμοσίας που ακούμε 20 χρόνια τώρα στην Ελλάδα για τη σχέση τηλεόρασης και πολιτικής, νομίζω ότι χρειάζεται να σκύψουμε σοβαρά στο παραπάνω. Το πρωθυπουργικό μονοπώλιο χωρίς ουσιαστικά θεσμικά αντίβαρα, που κυριαρχεί στην πολιτική μας ζωή, νομίζω ότι δεν είναι παρά η απτή έκφραση του φαινομένου που αναλύθηκε.

  • Από την οικογενειακή στην ατομική τηλεθέαση

Μια σύντομη αναφορά στις σημερινές τάσεις όχι μόνο της τηλεόρασης, αλλά της κάθε οθόνης που αναμεταδίδει ήχο και εικόνα. Το 1989 εντελώς, αλλά σε μικρότερο βαθμό και το 1995 ακόμη και το 2005, γύρω από την αρχικά μοναδική τηλεόραση του σπιτιού η ενήλικη οικογένεια μαζεύεται για να δει βραδινές ειδήσεις και τα παιδιά συμπληρώνουν μετά την εικόνα στην παρακολούθηση των αγαπημένων σειρών. Το τηλεκοντρόλ γίνεται προοδευτικά μέσο εξουσίας λόγω ζάπινγκ και αιτία ενδοοικογενειακού τσακωμού. Σε κάθε περίπτωση η οικογένεια είναι εκεί, παρούσα και δυνατή, εξελίσσοντας δεσμούς και αξίες με τη συζήτηση και τον αναστοχασμό των αλληγορικών αφηγήσεων των σειρών. Προοδευτικά η κατάσταση αλλάζει. Οι οθόνες στο σπίτι αυξάνονται, η οικογενειακή τηλεθέαση μειώνεται, αλλά η ατομική αυξάνεται, οι τηλεοπτικοί οικογενειακοί δεσμοί χαλαρώνουν. Ωσπου σήμερα πια, ο προ 20ετίας, τότε νέος πολιτισμός της εικόνας να έχει εξελιχθεί ηλικιακά διχοτομικά, με τους «άνω των 45» να επιμένουν τηλεοπτικά και μαζί και τους νεότερους να μοιράζονται ή και να προτιμούν μόνοι youtube, itunes, facebook, τα ολοένα αυξανόμενα προϊόντα διαδικτυακής ψηφιακής εποχής. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας στο σπίτι έχει την ή τις οθόνες του, μικρές ή μεγάλες, και πορεύεται αντίστοιχα και αυτόνομα. Να το πούμε απλά. Η ζωή ιδιωτικοποιείται γιατί οι ψηφιακές συλλογικότητες και τα δίκτυα ανθούν, η τηλεθέαση και η γενικότερη παρακολούθηση ηχητικών και εικονικών περιεχομένων εξατομικεύεται.

  • Ο κ. Γιάννης Αναστασάκος είναι πρόεδρος της ΑGΒ.
 

Ετικέτες:

20 χρόνια ιδιωτικής τηλεόρασης

Eίκοσι χρόνια ζωής συμπληρώνει φέτος η ιδιωτική τηλεόραση στη χώρα μας και ο απολογισμός δεν είναι εύκολος. Το μόνο που είναι πραγματικά απλό να διαπιστώσουμε είναι οι αλλαγές στις συνήθειές μας μπροστά στη μικρή οθόνη. Εκεί που μέχρι το 1990 υπήρχαν μόνο τα κρατικά κανάλια και οι επιλογές μας ήταν ελάχιστες, με την εμφάνιση των ιδιωτικών τηλεοπτικών καναλιών και τον εμπλουτισμό των προγραμμάτων τους αυξάνεται σταθερά ο χρόνος που περνάμε μπροστά την ΤVκαι παραμένουμε μεταξύ των πρώτων λαών στην Ευρώπη σε χρόνους τηλεθέασης: σχεδόν μία ώρα περισσότερη την ημέρα παρακολούθησης τηλεόρασης προσθέσαμε μέσα σε αυτά τα χρόνια και δεν δείχνουμε καμία διάθεση να αλλάξουμε κατεύθυνση.

Όσον αφορά τα θεάματα που μας συναρπάζουν, δεν υπάρχουν εκπλήξεις καθώς όπως δείχνει ο πίνακας της ΑGΒ, το ενδιαφέρον μας στρέφεται πάντα από αθλητικά γεγονότα (ποδόσφαιρο και μπάσκετ) και μουσικοχορευτικά σόου όπως οι διαγωνισμοί Γιουροβίζιον των τελευταίων ετών. Μια παρουσία στον κατάλογο των 10 εκπομπών με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση τα τελευταία 20 χρόνια έχει το Μega με τον ποδοσφαιρικό αγώνα Ελλάδας- Αλβανίας τον Μάρτιο του 2005 και η μοναδική, διαφορετικού είδους εκπομπή, που περιλαμβάνεται στο τοπ-10 είναι ένα επεισόδιο του Αλ Τσαντίρι Νιουζ στον σταθμό Αlpha που προβλήθηκε τον Φεβρουάριο του 2008. Την υψηλότερη τηλεθέαση των τελευταίων 20 ετών σημείωσε το δεύτερο ημίχρονο του ποδοσφαιρικού αγώνα ΠορτογαλίαΕλλάδα στο Εuro 2004 και έφθασε το 83,9%!

Τώρα βέβαια η ελληνική τηλεόραση βρίσκεται μπροστά στη μεγάλη πρόκληση της ψηφιακής εποχής. Η ψηφιακή εκπομπή των ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών άρχισε εδώ και έναν μήνα στο Ξυλόκαστρο Κορινθίας, ένα πρώτο αλλά σημαντικό βήμα για τη μετάβαση στη νέα τεχνολογία. Η επιλογή της συγκεκριμένης περιοχής έγινε με γνώμονα τη λιγότερη ενόχληση του κοινού, αφού εκεί δεν επηρεάζει την αντίστοιχη αναλογική κι έτσι δεν δημιουργείται άμεση ανάγκη προμήθειας αποκωδικοποιητών από τους τηλεθεατές. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η εκπομπή ψηφιακού σήματος στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα, ενώ στις αρχές του 2010 θα συμπεριληφθούν η Πάτρα και η Λάρισα.

  • Γράφει η Νατάσα Μπαστέα, Σάββατο, 24 Οκτωβρίου 2009

 
Σχολιάστε

Posted by στο Οκτώβριος 24, 2009 in Ιδιωτική Τηλεόραση

 

Ιδιωτική τηλεόραση: Τα 20 πρώτα έτη είναι τα δύσκολα

Δεν ξέρω αν πρόσφερε όλα όσα είχε υποσχεθεί, αλλά ένα είναι σίγουρο με την ιδιωτική τηλεόραση στην Ελλάδα: μετέτρεψε τους Ελληνες σε φανατικούς της μικρής οθόνης!

Από 184 λεπτά ημερήσιο χρόνο τηλεθέασης το 1991, φθάσαμε το 2008 να προσθέσουμε άλλη μία ώρα: Φθάσαμε στα 252 λεπτά και τίποτε δεν μας σταματάει στην προσπάθεια κατάκτησης νέων κορυφών -πανευρωπαϊκών και παγκοσμίων.

Θα μπορούσαν να τις πανηγυρίζουν φέτος τα ιδιωτικά κανάλια τέτοιες επιδόσεις, αν δεν είχε ενσκήψει η οικονομική κρίση. Εξ ου και αρκούνται σε σεμνές, σεμνότατες υπενθυμίσεις ότι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο θεαματικό, κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι.

Οσο για το αχόρταγον του έλληνα τηλεθεατή, όπως δείχνει και ο σχετικός πίνακας της AGB, μόλις δύο φορές παρουσίασε έναν μικρούλι λόξυγγα: Το 2000 έπεσε στα 219 λεπτά ημερήσια τηλεθέαση από 227 το 1999 και πρόπερσι διολίσθησε στα 248 λεπτά από 252 το 2006. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, πάντως, αναγνωρίσαμε το λάθος μας και επιστρέψαμε με πίστη και αγάπη στον καναπέ.

Ενδιαφέρον από την άλλη παρουσιάζει το γεγονός ότι στον πίνακα με τις υψηλότερες θεαματικότητες όλων των εποχών πρέπει να πάμε στην έβδομη θέση για να βρούμε γεγονός (Ελλάδα-Αλβανία, ποδόσφαιρο, το 2005 από το Mega) που κάλυψε η ιδιωτική τηλεόραση. Και να κατεβούμε λίγο πιο κάτω στη θέση 9 (επεισόδιο του «Αλ τσαντίρι Νιουζ», τον Φεβρουάριο του 2008) για πρόγραμμα που δεν έχει σχέση με τον αθλητισμό ή τη Γιουροβίζιον.

Οσο για τις θεαματικότητες των καναλιών, ορίστε μερικά συμπεράσματα:

* Το χειρότερο άθροισμα της ΕΤ1 με ΕΤ2 ή ΝΕΤ εμφανίσθηκε το 1995, όταν τα δύο κρατικά κανάλια πήγαν πακέτο μόλις στο 7,9%. Εκτοτε ακολουθούν ανοδική εν γένει πορεία, με καλύτερη σεζόν εκείνη του 2006, οπότε έφτασαν το 14,1%.

* Η ΕΤ3, από την πλευρά της, ανεβαίνει διαρκώς και πέρυσι κατέκτησε το σχετικώς ταπεινό (αλλά τριπλάσιο σχεδόν σε σχέση με την επίδοσή της του 2000) 3,4%.

* Το Mega έδειξε να τα μπλέκει το 2004 όταν έπεσε στο 16,9%, αλλά ανέκαμψε και έκτοτε κρατιέται σταθερά πάνω από 18% στις προτιμήσεις των τηλεθεατών.

* Ο Antenna κυριάρχησε στη δεκαετία του ’90, πήγε καλά και στην τρέχουσα δεκαετία, αλλά τα δύο τελευταία έτη χάνει έδαφος.

* Ο πόλος Σκάι/Alpha λειτούργησε από άποψη θεαματικότητας, όχι όμως και από άποψη εσόδων, γεγονός που επέτρεψε στους Γερμανούς του RTL να μπουν στο παιχνίδι και να δοκιμαστούν.

* Το Star χάνει σταθερά μικρούτσικα κομμάτια θεαματικότητας. Λόγω στόχευσης, όμως, αποκλειστικά και μόνο στις νεαρές ηλικίες, κερδίζει σε λεφτά ανεξαρτήτως αν υποχωρεί το κύρος του.

* Το Alter μετά από το μάλλον προβληματικό 2006, ξανανέβηκε πάνω από το 10%, διεκδικώντας μια κάποια θέση στον ήλιο.

* Ο νέος Σκάι ξεκίνησε πέρυσι ελπιδοφόρα, και τώρα με τον καινούριο του αθλητικό προσανατολισμό στοχεύει αρκετά πιο ψηλά.

(Η κάλυψη της έρευνας της AGB αφορά την Αθήνα ώς τον Δεκέμβριο του 1990, την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη από τον Ιανουάριο του 1991 ώς τις 15 Νοεμβρίου του 1992, την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και αστικές περιοχές με 10.000 και άνω νοικοκυριά από 16 Νοεμβρίου 1992 έως 30 Απριλίου 2000, ηπειρωτική Ελλάδα και Κρήτη από 1 Μαΐου 2000 έως 14 Σεπτεμβρίου 2008 και πανελλαδικά από 15 Σεπτεμβρίου 2008).

  • Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2009
 
Σχολιάστε

Posted by στο Σεπτεμβρίου 27, 2009 in Ιδιωτική Τηλεόραση