RSS

Category Archives: 6ο Παγκόσμιο Συνέδριο Δημοσιογράφων Επιστήμης

Η επιστημονική δημοσιογραφία στο μικροσκόπιο

  • Η αγωνία για το γενικότερο μέλλον του Τύπου κυριάρχησε στο 6ο Παγκόσμιο Συνέδριο Δημοσιογράφων Επιστήμης και η εξειδίκευση αναδείχθηκε μέσο για την καταπολέμηση των ειδήσεων-«κονσέρβα»

Στο συνεδριακό κέντρο-εκκλησία Central Ηall του Λονδίνου συγκεντρώθηκαν εφέτος οι «βιογράφοι της επιστήμης»

ΛΟΝΔΙΝΟ. Η πρώτη εβδομάδα του Ιούλη έφερε την… Μπανγκόκ στο Λονδίνο: 33 βαθμοί Κελσίου στο θερμόμετρο και οι εφημερίδες γέμισαν τα πρωτοσέλιδά τους με κραυγές πανικού, οι Λονδρέζοι βούτηξαν στα σιντριβάνια των πάρκων τους και το μετρό επέτρεψε την κατανάλωση νερού στα βαγόνια του. Στην πράξη ήταν απλά ωραίος αθηναϊκός καιρός, με κολαστική εξαίρεση την εμπειρία ενός στενόχωρου μετρό χωρίς κλιματισμό ή την παρακολούθηση ενός παγκόσμιου συνεδρίου σε βικτωριανό μέγαρο που επίσης δεν είχε ξανανιώσει την ανάγκη τεχνητής ψύξης…

  • Επιστημονικές ειδήσεις στο προσκήνιο…

Σε αυτό το περιβάλλον έλαβε χώρα το 6ο Παγκόσμιο Συνέδριο Δημοσιογράφων Επιστήμης (WCSJ2009) στο Central Ηall του Westminster. Κανονικά θα έπρεπε να είναι μια γιορτή νίκης για τους απανταχού συναδέλφους μου, καθ΄ όσον ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε αυτός ο καθημερινός καταιγισμός επιστημονικών και τεχνολογικών ειδήσεων. Οπως δήλωσε και ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων Επιστήμης Πάλαμπ Γκος (Ρallab Ghosh),«όταν ξεκίνησα την καριέρα μου, οι δημοσιογράφοι επιστήμης αντιμετωπίζονταν ως απλά τεχνοφρικιά από τους συναδέλφους του πολιτικού ρεπορτάζ.Τώραη εκτίμηση όλων για τον ρόλο μας έχει αλλάξει.Και ο ρόλος μας είναι να κάνουμε τον κόσμο καλύτερο!Διότι,όπως γνωρίζουμε,όλοι έχουν μιαν ατζέντα: κυβερνήσεις,ερευνητικοί οργανισμοί και επιχειρήσεις.Αλλά είναι δική μας δουλειά να κοσκινίζουμε και να ελέγχουμε τον λόγο περί επιστήμης που προέρχεται από όλους αυτούς.Κανένας άλλος δεν μπορεί να το κάνει».

Κανένας; Η πραγματικότητα που ζούμε τα τελευταία χρόνια έχει μεταβάλει αυτή τη βεβαιότητα σε απορία: οι «έχοντες ατζέντα» διαβρώνουν με επιμέλεια την ελευθερία σκέψης των δημοσιογράφων, κυρίως μέσω της βιομηχανίας παραγωγής «ειδήσεων σε εμπάργκο». Προκαταλαμβάνουν «θέσεις στην επικαιρότητα» με προαναγγελία ειδήσεων, για τις οποίες εκβιάζουν ψυχολογικά μέσω του ανταγωνισμού των ΜΜΕ. Ετσι, μεγάλο μέρος της επιστημονικής ειδησεογραφίας καταλήγει να είναι απλή ανασύνταξη δελτίων Τύπου.

…και μπλόγκερ στο παρασκήνιο

Από την άλλη πλευρά- εκείνη των επιστημόνων και των αναγνωστώντο Διαδίκτυο επέτρεψε τη γιγάντωση ενός αντίρροπου ρεύματος: αντιδρώντας είτε στον αποκλεισμό από την ειδησεογραφία είτε στην αναξιοπιστία των «πουλημένων αρθρογράφων», επιστήμονες και αναγνώστες στήνουν τα δικά τους επιστημονικά ιστολόγια (blogs), όπου καταγράφουν τις εξελίξεις υπό το δικό τους ανεξάρτητο(;) πρίσμα. Και έτσι όλοι εμείς, που υποτίθεται έχουμε έργο ζωής τη συγγραφή της «βιογραφίας της επιστήμης», βρισκόμαστε πλέον ανταγωνιστές είτε «λαθρογράφων» της είτε «αυτοβιογράφων» της. Σαν να μην έφταναν αυτές οι δύο συμπληγάδες, έχουμε αιωρούμενο επί κεφαλής τον πέλεκυ της κρίσης του όλου έντυπου Τύπου: αρκετοί από τους ομιλητές του συνεδρίου παρουσιάστηκαν ως άρτι απολυθέντες από τα μέσα τους ή ως «ευγενώς εξαναγκασθέντες» σε εργασία με ΔΠΥ. Και από αυτούς τους δεύτερους, ένα όλο και μεγαλύτερο ποσοστό μεταφράζεται πλέον σε ουσιαστικά ανέργους!

Δικαιολογημένα λοιπόν το εφετινό συνέδριο είχε τίτλο«Η επιστημονική δημοσιογραφία σε κρίση;»και οι περίπου 900 σύνεδροι προσήλθαν με την ελπίδα κάποιων απαντήσεων.

Νέο μάρκετινγκ ή νέο προϊόν;

Το banner του 6ου Παγκοσμίου Συνεδρίου Δημοσιογράφων Επιστήμης

Η θεματολογία του συνεδρίου είχε μιαν εξαιρετικά ανεπτυγμένη οριζόντια και κάθετη διάρθρωση. Ούτε λίγο ούτε πολύ, 52 ομιλίες και έξι εργαστήρια, που καταγίνονταν σχεδόν με τα πάντα: από το κατά πόσον τα νέα τεχνολογικά μέσα οδηγούν σε ένα νέο είδος δημοσιογραφίας ως την αξιοπιστία των ιστολογογράφων (bloggers) και από τις ιδιαιτερότητες της επιστημονικής δημοσιογραφίας στην τηλεόραση ως το πώς παρουσιάζονται οι διαμάχες για τη θεωρία της εξέλιξης και την κλιματική αλλαγή. Οι εισηγητές και οι συντονιστές των συζητήσεων ήταν όλοι επώνυμοι δημοσιογράφοι και επιστήμονες, οι αναλύσεις τους ήταν όλες εμπεριστατωμένες και ενδιαφέρουσες, αλλά απαντήσεις δεν δόθηκαν!

Για να γίνω σαφής, οι δημοσιογράφοι του χώρου- ακόμη και από επιτυχημένες οικονομικά μετεξελίξεις, όπως αυτή του διαδικτυακού Εconomist- δήλωσαν αδυναμία εντοπισμού ενός σίγουρου μοντέλου για το μέλλον του Τύπου. Πολλοί, όπως ο Μπεν Χάμερσλι (Βen Ηammersley) τουWired UΚmagazine, δήλωσαν κυνικά ότι η κρίση θα ξεκαθαρίσει τα χλωρά από τα ξερά, αφήνοντας μόνο τους πραγματικά άξιους εν ενεργεία. Επίσης, ότι η κρίση συμβαίνει σιωπηρά εδώ και 15 χρόνια και ότι είναι απαραίτητη η υπερεξειδίκευση των επιστημονικών δημοσιογράφων ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στα νέα πεδία επιστημών που προκύπτουν. Αλλοι, όπως ο βραβευμένος δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου «Flat Εarth Νews» Νικ Ντέιβις (Νick Davis), τόνισαν τον κίνδυνο να χαθεί οριστικά η επιστημονική δημοσιογραφία, καθώς οι συγχωνεύσεις των μέσων οδηγούν σε «παραγωγικό αμόκ» των δημοσιογράφων και ραγδαία σύντμηση του χώρου των άρθρων, οπότε τα δελτία Τύπου θα κυριαρχήσουν. Ο μόνος που είχε κάτι νέο να προτείνει ήταν ο επικεφαλής περιεχομένου της γνωστής Google, ο Κρίσνα Μπαράτ (Κrishna Βharat), o οποίος διέβλεψε μια «παγκοσμιοποίηση της ειδησεογραφίας», με ανταλλαγή ειδήσεων μεταξύ των διαδικτυακών ΜΜΕ και «μετανάστευση ειδήσεων» από τους δικτυακούς τόπους των ΜΜΕ σε άλλους τρίτων, μέσω συμφωνιών.

Μια εισήγηση που ξεσήκωσε κύματα διαμαρτυρίας ήταν αυτή του εκπροσώπου της «αμερικανικής ΓΓΕΤ», του Τζεφ Νέσμπιτ (Jeff Νesbit) της ΝSF (Νational Science Foundation). Οπως διηγήθηκε, ο φορέας του προσέλαβε τα στελέχη του διαλυθέντος τμήματος επιστημονικής δημοσιογραφίας του CΝΝ και παράγει τώρα ειδησεογραφικό υλικό για μέσα και δικτυακούς τόπους όπως τοU.S. Νews & World Report,τοLiveScience, τοΤhe Discovery Filesκαι τοScience 360.Οι σύνεδροι αιτιολογημένα αναρωτήθηκαν για την αντικειμενικότητα των ειδήσεων ενός φορέα οι οποίες αφορούν ινστιτούτα και επιστήμονες που χρηματοδοτεί ο ίδιος! Ο εισηγητής απάντησε ότι «αντιλαμβανόμαστε το ρίσκο, αλλά αυτή την εποχή κρίθηκε αναγκαίο μέτρο».

Από πλευράς μου- και με την υποστήριξη πολλών συναδέλφων της νέας γενιάς- τέθηκε το ερώτημα αν «μας φταίει το μάρκετινγκ ή το προϊόν». Δηλαδή αναρωτιόμαστε όλοι γιατί φθίνουν οι αναγνώστες σε μια εποχή όπου ανθεί η επιστήμη, αλλά δεν ψάχνουμε το αν η επερχόμενη γενιά αναγνωστών- αυτή που μεγάλωσε με τον ρόλο πρωταγωνιστή σε τρισδιάστατους εικονικούς κόσμους – βρίσκει ικανοποίηση στη μορφή του προϊόντος μας.Οι σύνεδροι βρήκαν εξαιρετικά αποκαλυπτική αυτή την αλλαγή σκοπιάς και εκπρόσωποι γνωστών μέσων θεάθηκαν να κρατούν σημειώσεις για το πώς μπορεί η επιστημονική ειδησεογραφία να μετατραπεί σε «παιχνίδι θησαυρού».

Εντέλει ήταν ένα ιδιαίτερα χρήσιμο «συνέδριο αυτογνωσίας» των βιογράφων της επιστήμης, έστω κι αν δεν μάθαμε τι είδους βιογραφία θα διαβάζουν οι επόμενες γενιές. Τα νεότερα θα τα ακούσουμε σε δύο χρόνια, στο 7ο συνέδριο WCSJ2011, που θα διεξαχθεί στο Κάιρο. Ως τότε πάντως σημαντικό για τις εν Ευρώπη εξελίξεις ρόλο αναμένεται να παίξει και το πρόγραμμα «Επιστήμης Κοινωνία», το οποίο θα ανοίξει στο πλαίσιο του 7ου Προγράμματος Ερευνας το φθινόπωρο. Για τους ενδιαφερομένους, συναφές αναμένεται να είναι και το συνέδριο προώθησης έρευνας και τεχνολογίας ΕSΜΕ 2009 (www.esme2009. org), που ετοιμάζει η Εuroscience για το διάστημα 15-18 Οκτωβρίου 2009 στην Αθήνα.

  • ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΑΣΟΣ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 12 Ιουλίου 2009
 

Ετικέτες: