RSS

Category Archives: blogs

Την Τετάρτη παρουσιάζεται έρευνα για τα Blogs και τη δημοσιογραφία

Θεσσαλονίκη

Τα αποτελέσματα δημοσκόπησης με θέμα «Blogs και δημοσιογραφία», παρουσιάζονται την Τετάρτη, 14 Απριλίου, στην αίθουσα «Παύλος Ζάννας» του «Ολύμπιον», στην πλατεία Αριστοτέλους, της Θεσσαλονίκης. Διοργανωτές είναι η εταιρία δημοσκοπήσεων «Interview» και ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βορείου Ελλάδος (ΣΕΒΕ).

Τα ερωτήματα που εξετάστηκαν στη διάρκεια της δημοσκόπησης είναι αν τα «Blogs» και η δημοσιογραφία είναι βίοι παράλληλοι και αποκλίνοντες ή σύγκλιση δυνάμεων και αγαστή συνεργασία, πόσο επηρεάζεται η δημοσιογραφία από την ανάπτυξη των «blogs», πόσο αξιόπιστη είναι η ειδησεογραφία των «blogs», και αν είναι τα «blogs» Δούρειος Ίππος για τα παραδοσιακά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

 
Σχολιάστε

Posted by στο 11 Απριλίου, 2010 in blogs, Δημοσιογραφία

 

Δημοσιογράφος VS μπλόγκερ

  • Τη δημοσιογραφία όπως την ξέρατε να την ξεχάσετε. Αυτό υποστηρίζει ο δημοσιογράφος και δεινός μπλόγκερ Νταν Γκίλμορ. Αυτός ήταν και ο λόγος που θελήσαμε να τον συναντήσουμε. Ωστόσο, ο άνθρωπος που υποστηρίζει ότι το Internet αλλάζει εξ ολοκλήρου το τοπίο είχε πολλά να πει και για την πολιτική, τα λάθη της Αμερικής αλλά και τα δικά του.

Ο Νταν Γκίλμορ υποστηρίζει ότι «είδε» το μέλλον της δημοσιογραφίας. Οχι μέσα σε κάποια μαγική σφαίρα, αλλά στην μπλογκόσφαιρα. Αρθρογράφος ο ίδιος, γνωστός στις ΗΠΑ από την εφημερίδα του «SanJoseMercuryNews», υποστηρίζει ότι η τεχνολογία φέρνει μια νέα εποχή για τη δημοσιογραφία, καθώς μέσω του Internet και των δικτυακών ημερολογίων που αναπτύσσονται σε αυτό, τα παραδοσιακά media χάνουν τη δύναμή τους. Δύναμη, λέει, αποκτά όλος ο κόσμος, που μπορεί, σε όποιο μέρος και αν βρίσκεται, να συνεισφέρει στην πληροφόρηση, να αμφισβητήσει τους δημοσιογράφους και να απαιτήσει με αυτόν τον τρόπο ένα υψηλότερο επίπεδο ενημέρωσης. Ο Νταν Γκίλμορ είναι γνωστός και στην Ελλάδα, τουλάχιστον στους φοιτητές των δημοσιογραφικών σχολών, αφού το βιβλίο του «Εμείς είμαστε το μέσο» (εκδ. Οξύ), στο οποίο υποστηρίζει όλα τα παραπάνω, περιλαμβάνεται στη βιβλιογραφία τους. Τον είχαμε συναντήσει, όταν επισκέφθηκε τη χώρα μας στο πλαίσιο ενός συνεδρίου με τίτλο «Συμμετοχική Δημοσιογραφία: Blogs και Νέα Μέσα», που διοργανώθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Η συνέντευξη θα μπορούσε να είχε γίνει και μέσω e-mail, με λιγότερα εμπόδια απ’ όσα συναντήσαμε στην προσπάθειά μας να του μιλήσουμε διά ζώσης. Προτιμήσαμε όμως να ταξιδέψουμε ως τη Θεσσαλονίκη, όπου θα είχαμε περισσότερο χρόνο. Επειδή πιστεύουμε ότι η ανθρώπινη επαφή έχει σαφώς μεγαλύτερη αξία. Παραδόξως, συμφώνησε και εκείνος.

  • Στο βιβλίο σας δηλώνετε απογοητευμένος από τον τρόπο που τα μεγάλα ειδησεογραφικά δίκτυα ασκούν τη δημοσιογραφία.

«Οχι ακριβώς. Εκείνο που λέω είναι ότι, ειδικά στις ΗΠΑ, τα μεγάλα δίκτυα δεν κάνουν αρκετά καλή δουλειά. Θεωρώ λοιπόν ότι ένας τρόπος για να βελτιώσουμε τη δουλειά μας είναι να χρησιμοποιήσουμε, παράλληλα με τα παραδοσιακά μέσα, το νέο εργαλείο του δημόσιου διαλόγου που είναι το Internet και συγκεκριμένα το μπλογκ».

  • Ο υπότιτλος του βιβλίου σας «Λαϊκή δημοσιογραφία από τον λαό για τον λαό» υπονοεί ότι καθένας μπορεί να γίνει δημοσιογράφος. Το πιστεύετε αυτό;

«Και πάλι, δεν είναι ακριβώς έτσι. Ενδιαφέρομαι πολύ περισσότερο για το τι είναι δημοσιογραφία, παρά για το ποιος είναι ο δημοσιογράφος. Και θεωρώ ότι καθένας μπορεί σε κάποια στιγμή της ζωής του να προσθέσει κάτι στο οικοδόμημα της δημοσιογραφίας. Οχι μόνο οι άνθρωποι που πληρώνονται για να το κάνουν. Στη γειτονιά μου, για παράδειγμα, στο Πάλο Αλτο της Καλιφόρνιας, όλοι έχουμε σε μια λίστα τα e-mail των γειτόνων μας. Οταν κάποιος παρατηρεί κάτι στη ζωή της πόλης, το μοιράζεται με τους υπόλοιπους. Βρίσκεται ένας και κάνει ένα τηλεφώνημα στο αστυνομικό τμήμα για να μάθει γιατί συνέβη αυτό. Υστερα στέλνει το πόρισμα της έρευνάς του στους υπόλοιπους. Αυτό για μένα είναι δημοσιογραφία. Σε κάθε περίπτωση ο διάλογος διεξάγεται μέσα σε μια κοινωνία, είτε με γεωγραφικά κριτήρια είτε ανάμεσα σε ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τα ίδια θέματα. Το ίδιο συμβαίνει με τις φωτογραφίες μέσω των κινητών που μπορεί να τραβήξει οποιοσδήποτε βρεθεί στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή. Και ας πρόκειται για μεμονωμένο συμβάν. Δείτε τι συνέβη με τη διάσημη φωτογραφία στο μετρό του Λονδίνου. Ολοι τη θυμόμαστε. Είναι μια πράξη δημοσιογραφίας. Στο μέλλον είμαι σίγουρος ότι θα αυξηθούν αυτά τα συμβάντα. Οι άνθρωποι που θα βρεθούν στο μέρος όπου συμβαίνει κάτι και θα το μεταδίδουν θα αναγνωρίζονται, είτε το κάνουν με καλή πρόθεση είτε όχι».

  • Πώς μπορούμε όμως να έχουμε εμπιστοσύνη στους μπλόγκερ; Στην Ελλάδα δεν ανήκουν καν στη δημοσιογραφική ένωση.

«Υπάρχουν ορισμένοι μπλόγκερ που είναι αξιόπιστοι. Με τον ίδιο τρόπο που μάθαμε να εμπιστευόμαστε κάποιους γραφιάδες στις εφημερίδες, έτσι μαθαίνουμε να εμπιστευόμαστε τους μπλόγκερ. Υπάρχουν παντού εφημερίδες τις οποίες ο κόσμος δεν εμπιστεύεται, αλλά τις αγοράζει. Στην Αμερική μπορείς να δεις φυλλάδες με τίτλους που γράφουν ότι ο Μπους μιλάει με εξωγήινους από τον Αρη και, ξέρετε, πουλάνε εκατομμύρια φύλλα. Ο κόσμος τις παίρνει ενώ γνωρίζει ότι λένε ψέματα. Εχουμε μάθει ποιον και τι να εμπιστευόμαστε. Δεν κάνει μια ταυτότητα κάποιον αξιόπιστο. Στις ΗΠΑ κανείς δεν χρειάζεται άδεια για να δημοσιογραφήσει. Κανείς δεν χρειάζεται πτυχίο δημοσιογραφίας – ούτε εγώ είμαι πτυχιούχος δημοσιογράφος –, δεν χρειαζόμαστε ούτε καν δημοσιογραφική ταυτότητα που να αποδεικνύει τι δουλειά κάνουμε. Και νομίζω ότι αυτό είναι ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα του αμερικανικού συστήματος. Μου φαίνεται, μάλιστα, ότι στον τομέα της δημοσιογραφίας αυτό αποδίδει καλύτερα. Ακόμη και στις χώρες που ο δημοσιογράφος χρειάζεται ταυτότητα, θα πάρει λίγο χρόνο για να φανεί ποιοι είναι οι ικανοί και τότε μόνο αυτοί θα μπορούν να μπαίνουν στις συνεντεύξεις Τύπου. Σίγουρα το τοπίο γύρω από το τι πρέπει να κάνουμε είναι ακόμη θολό. Είμαι ωστόσο υπέρ τού να εξασκούν οι άνθρωποι τη δημοσιογραφία βάσει των αρχών και της δεοντολογίας».

  • Είναι υποχρέωση του δημοσιογράφου, πέρα από το να πληροφορεί, να καθοδηγεί το κοινό;

«Για ορισμένα ζητήματα οι δημοσιογράφοι δεν πρέπει να υποκρίνονται ότι υπάρχουν δύο αντίθετες και ισοβαρείς απόψεις. Συχνά το αποκαλούν αυτό ισορροπία, αλλά δεν είναι. Οταν έχεις ένα άτομο που λέει την αλήθεια και το άλλο λέει ψέματα και εντάσσεις τις απόψεις και των δύο στο κείμενό σου, αυτό δεν είναι ισορροπία. Το να παρουσιάζεις τα ψέματα που λέει ένας άνθρωπος στο κείμενό σου είναι κακή δημοσιογραφία».

  • Μα πρέπει να παρουσιάσεις και τις δύο απόψεις.

«Οχι, δεν πρέπει. Διαφωνώ».

  • Εννοώ ότι πρέπει να γράψεις και τις δύο απόψεις, αλλά να καταδείξεις το συμπέρασμα που σε οδηγεί στη δική σου.

«Εντάξει, δεν υπάρχει πρόβλημα να γράψει κάποιος “αυτά και αυτά ειπώθηκαν και αυτός έχει λάθος”, αλλά δεν είναι ισορροπημένο όταν υπάρχουν σαφή στοιχεία για το ποιος λέει την αλήθεια… Κατ’ αρχάς δεν υπάρχουν ποτέ δύο πλευρές. Αλλά ακόμη και αν δεχτούμε ότι υπάρχουν, δεν είναι ποτέ ισότιμες όσον αφορά τα αποδεικτικά στοιχεία. Συνήθως ο ένας έχει μεγαλύτερο δίκιο σε σχέση με τον άλλο. Είναι τεμπέλικη δημοσιογραφία να μοιράζεις το ρεπορτάζ σε δύο ισομερή σκέλη. Αν, για παράδειγμα, γράφεις ένα άρθρο για το Ολοκαύτωμα, δεν χρειάζεσαι σχόλια του Χίτλερ».

  • Οχι απαραίτητα. Μπορείς όμως να παραθέσεις όσα πίστευαν οι οπαδοί του. Εδώ βέβαια πρόκειται για το παρελθόν. Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι ο Χίτλερ ήταν εγκληματίας.

«Παρ’ όλα αυτά. Είναι δύσκολο να βρω μια δικαιολογία. Αν το άρθρο ήταν για την απατηλή και εγκληματική σκέψη και συμπεριφορά των nαζιστών, τότε ναι, ένα απόσπασμα του Χίτλερ θα βοηθούσε… Πάρτε όμως ένα σύγχρονο παράδειγμα: το περιβάλλον. Τα επιστημονικά στοιχεία μέχρι στιγμής αποκαλύπτουν ότι οι άνθρωποι φταίνε σε μεγάλο βαθμό για την κλιματική αλλαγή. Υπάρχει μια έρευνα που το αποδεικνύει. Ωστόσο, πολλές εφημερίδες βγήκαν παραθέτοντας ισομερώς απόσπασμα της έρευνας και απόψεις ανθρώπων που δεν πιστεύουν ότι ο ανθρώπινος παράγοντας παίζει ρόλο στην καταστροφή. Αυτό είναι κακή δημοσιογραφία».

  • Πλησιάζει η ημέρα που δεν θα χρειαζόμαστε τις εφημερίδες;

«Θα έρθει σίγουρα κάποια ημέρα που η έντυπη δημοσιογραφία – το να τυπώνεις δηλαδή κάτι σε χαρτί και αυτό να μεταφέρεται με κάποιο μέσο στα σημεία διανομής και πώλησης – δεν θα ακολουθεί την ίδια διαδικασία παραγωγής. Ή, μάλλον, αυτό θα είναι η εξαίρεση στον κανόνα. Ωστόσο το περιεχόμενο των εφημερίδων, η δημοσιογραφία δηλαδή, δεν νομίζω ότι θα πεθάνει, εκτός αν δεν τη στηρίξουμε. Και αυτή είναι η μεγάλη ανησυχία σήμερα στις ΗΠΑ: το μοντέλο των επιχειρήσεων που στηρίζουν τον Τύπο φαίνεται ότι διαλύεται».

  • Γιατί το λέτε αυτό;

«Οι εφημερίδες στην Αμερική στηρίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη διαφήμιση, προκειμένου να ενισχύσουν οικονομικά τη δημοσιογραφία. Τα έσοδα προέρχονται σε πολύ μικρό ποσοστό από τους αναγνώστες. Η μεγαλύτερη κρίση για τα media σε σχέση με την επιβίωσή τους έχει να κάνει με την ταυτόχρονη απώλεια διαφημιζομένων και αναγνωστών. Ως έναν βαθμό οι διαφημιζόμενοι φεύγουν επειδή το κοινό φεύγει επίσης».

  • Οι διαφημιζόμενοι δεν μετακινούνται όμως εύκολα στο Internet. Τουλάχιστον όχι στην Ελλάδα.

«Στις ΗΠΑ το κάνουν. Τα λεφτά είναι ακόμη περισσότερα στον έντυπο Τύπο, στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο – εκτός αν μιλάμε για εταιρείες όπως η Google η οποία βγάζει αστρονομικά ποσά – αλλά και η διαφήμιση στο Internet κινείται γρήγορα. Η μετακίνηση θα είναι μακροχρόνια. Σίγουρα θα παραμείνουν κάποιες διαφημίσεις στα παραδοσιακά media, αλλά οι περισσότερες θα είναι στο Internet. Στις ΗΠΑ συνέβη κάτι που ίσως να μην είναι ο κανόνας για άλλες χώρες: οι τοπικές εφημερίδες (σ.σ.: στην κάθε Πολιτεία) είχαν σχεδόν το μονοπώλιο της ενημέρωσης για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό έκανε τους εκδότες πολύ άπληστους όσον αφορά τη μεγιστοποίηση του κέρδους τους βραχυπρόθεσμα, γεγονός που είχε αρνητικές συνέπειες μακροπρόθεσμα. Διότι πολλές φορές η μεγιστοποίηση του κέρδους συνεπαγόταν την ελαχιστοποίηση της δημοσιογραφίας. Τώρα, που κάποιος τους παίρνει τη διαφήμιση, έχουν ήδη χαλάσει την ποιότητα της δημοσιογραφίας, οπότε χάνουν αναγνώστες».

  • Γιατί να μη συμβεί το ίδιο και με την ηλεκτρονική δημοσιογραφία;

«Ενα πράγμα που ξέρουμε είναι ότι αν θες να ξεκινήσεις κάτι στα media, δεν χρειάζεσαι κανενός την άδεια. Στο Internet επιπλέον δεν χρειάζεται να κάνεις μια επένδυση 10 εκατ. δολαρίων, παραδείγματος χάριν για να πάρεις εκτυπωτική μηχανή, ούτε να δανειστείς…».

  • Πώς φαντάζεστε το τοπίο της δημοσιογραφίας σε δέκα χρόνια;

«Δεν είμαι αρκετά έξυπνος για να σας πω. Φαντάζομαι όμως ότι αυτή η μετάβαση στα νέα μέσα θα συνεχιστεί. Η τεχνολογία θα γίνει ταχύτερη, φθηνότερη και ευκολότερη στη χρήση. Και είναι σχεδόν ξεκάθαρο ότι το διαφημιστικό μοντέλο που έχουμε στο μονοπώλιο (ή, έστω, στο ημιμονοπώλιο) θα εξαφανιστεί. Οι άνθρωποι που έχουν μια εξειδίκευση θα μπορούν να κάνουν κάτι με αυτή τη γνώση τους, εκτός από το να συζητούν με τους φίλους τους. Ελπίζω ότι οι δημοσιογραφικοί οργανισμοί θα κάνουν το ένα και μοναδικό σημαντικό πράγμα που φέρνει η νέα εποχή: θα κάνουν τη δημοσιογραφία διάλογο. Διότι η δημοσιογραφία δεν είναι διάλεξη».

  • Πώς θα γίνει αυτό; Τι πρέπει να κάνουμε εμείς οι δημοσιογράφοι;

«Να ακούμε. Το ξέρω, είναι δύσκολο, διότι δεν διαθέτουμε χρόνο. Πιστεύω όμως ότι οι δημοσιογράφοι δεν είναι καλοί ακροατές. Εκτός αν έχουν αποφασίσει να ακούσουν. Μας αρέσει να έχουμε αναγνώστες, αλλά όταν προσπαθούν να επικοινωνήσουν μαζί μας με κάποια επιστολή, φρικάρουμε. “Τι θέλει πάλι αυτός από τη ζωή μου; Σπαταλά τον χρόνο μου” σκεφτόμαστε. Πρέπει να βρούμε χρόνο. Υπάρχει πάντοτεισορροπία. Πολλοί άνθρωποι εκεί έξω γνωρίζουν περισσότερα από εμάς».

  • Σήμερα, στην εποχή της πληροφορίας, είμαστε πιο κοντά στην αλήθεια;

«Δεν ξέρω… Εχουμε σίγουρα περισσότερες ευκαιρίες να έρθουμε πιο κοντά στην αλήθεια σε σχέση με το παρελθόν. Το καλύτερο ρεπορτάζ πάντως δεν έχει γίνει ακόμη. Η σχέση των ανθρώπων με την αλήθεια είναι προβληματική. Δεν ξέρω αν φταίει η δημοσιογραφία ή η εκπαίδευση, αν φταίνε οι γονείς ή οι δάσκαλοι που δεν ενδιαφέρονται? το ότι οι άνθρωποι είναι υπερβολικά απασχολημένοι ή προσκολλημένοι σε μια τηλεόραση που προβάλλει τη ζωή των σελέμπριτι… Δεν κατηγορώ τους δημοσιογράφους. Ναι, πρέπει να κάνουν καλύτερη δουλειά, αλλά πιστεύω ότι όλοι πρέπει να κάνουμε καλύτερη δουλειά».

  • Πολλές φορές οι άνθρωποι δεν θέλουν να ξέρουν όλη την αλήθεια.

«Είναι πολύ σωστό αυτό που λέτε. Ολοι έχουμε τα προσωπικά μας ταμπού, κάποια θέματα στα οποία κλείνουμε τα μάτια. Οσο πιο σκληρό είναι κάτι ή όσο πιο αντίθετο στις πεποιθήσεις μας. Είναι όμως στο χέρι μας, ως καταναλωτών των ειδήσεων, το κατά πόσον θα βγούμε από αυτόν τον περιορισμό και θα αμφισβητήσουμε όλα όσα θέλουμε να πιστεύουμε. Αυτό είναι κάτι που οι περισσότεροι δεν το κάνουν. Και δεν έχει να κάνει με τις ηθικές αξίες. Δεν είναι αυτό που πρέπει να αλλάξουμε. Οταν έγραφα για την επιχειρηματικότητα και την τεχνολογία, είχα στο μυαλό μου μια λίστα από δέκα πράγματα, κάποιες βεβαιότητες, ας τις πούμε. Για παράδειγμα, πίστευα ότι η Microsoft είναι ένα μονοπώλιο, για το οποίο η κυβέρνηση έπρεπε να πάρει κάποια μέτρα. Και κάθε έξι μήνες έβγαζα αυτή τη λίστα και της έκανα επίθεση με νέα επιχειρήματα, για να τσεκάρω αν εξακολουθούν να ισχύουν. Ρωτούσα τον εαυτό μου τι έχει αλλάξει που θα μπορούσε να καταστήσει λανθασμένες τις βεβαιότητές μου. Διότι τίποτε δεν μένει ίδιο. Αν δεν το κάνεις αυτό με όλα, δεν μαθαίνεις».

  • Ενδέχεται λοιπόν και όσα υποστηρίζετε στο βιβλίο σας να αποδειχθούν λάθος;

«Θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε. Γνωρίζω πολύ καλά τη διαδικασία του εκδημοκρατισμού των media και τα προβλήματα που προκαλούνται και δεν νομίζω ότι μου έχει ξεφύγει κάτι. Ούτε απέφυγα να αντιμετωπίσω κάτι με ανοιχτό μυαλό. Ακουσα επίσης πολύ καλά τους ανθρώπους που είχαν κάτι να μου πουν, διότι μαθαίνω από τους ανθρώπους που μου λένε ότι έχω άδικο περισσότερα από αυτούς που μου λένε ότι έχω δίκιο. Και μέχρι στιγμής δεν πιστεύω ότι είμαι λάθος στη βασική μου θέση. Ωστόσο, τηλεφωνήστε μου σε δέκα χρόνια για να δούμε τι θα λένε τότε τα στοιχεία. Αν προκύψει ότι έκανα λάθος – που δεν το πιστεύω –, θα είμαι πρόθυμος να το παραδεχτώ».

  • Κάνατε σε κάτι λάθος και το παραδεχτήκατε;

«Ισως ακουστεί σαν δήλωση πολιτικού που είπε κάποτε κάτι και μετά άλλαξε γνώμη και προσπαθεί να το καλύψει, αλλά σας βεβαιώ… Μερικές φορές τα πράγματα αλλάζουν. Δεν πιστεύω πια ότι η Microsoft είναι απειλή. Εξακολουθεί να είναι μονοπώλιο και γι’ αυτό η κυβέρνηση πρέπει να την προσέχει. Αλλά τα πράγματα έχουν αλλάξει. Υπάρχει πλέον ανταγωνισμός… Θα ήμουν παράλογος αν εξακολουθούσα να ισχυρίζομαι ότι η εταιρεία είναι επικίνδυνη. Προσπαθώ να μην κάνω πολλές προβλέψεις, διότι οι προβλέψεις είναι ανόητες. Είναι πιο ασφαλές να πούμε ότι “αυτές είναι οι συνθήκες, αν εξακολουθήσουν οι ίδιες, τότε είναι πιθανό να συμβεί αυτό”, παρά να πούμε “αυτό θα συμβεί σίγουρα”. Οι πολιτικοί, ας πούμε, όταν υπόσχονται ότι θα κάνουν κάτι και δεν το κάνουν δεν επανεκλέγονται. Χρειαζόμαστε κάτι αντίστοιχο για τους δημοσιογράφους, ένα website το οποίο θα καταγράφει όλες τις προβλέψεις τους. Το κάνουμε με όλους τους άλλους. Ας υπάρχει ένας φορέας που να τσεκάρει και εμάς».

  • Ποιο θεωρείτε το σημαντικότερο πρόβλημα της ανθρωπότητας σήμερα;

«Ω, Θεέ μου, από πού να αρχίσω…».

  • Από το χειρότερο.

«Σίγουρα η κλιματική αλλαγή πρέπει να είναι το νούμερο ένα. Αν δεν το επιλύσουμε σύντομα, θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα ως είδος».

  • Η οικονομική κρίση; Μπορεί η Αμερική να εξακολουθήσει να παίζει ηγετικό ρόλο στον κόσμο;

«Δεν ξέρω. Αυτή η κρίση δεν πρόκειται να μας βγει σε καλό. Η Αμερική υπήρξε ως έναν βαθμό ανεύθυνη στον τομέα της οικονομίας για πολύ καιρό και αυτό στρέφεται εναντίον της τώρα. Πιστεύω όμως ότι ο ρόλος της Αμερικής θα παραμείνει πολύ σημαντικός. Σίγουρα, ως στρατιωτική δύναμη, είναι μπροστά χωρίς κανέναν αντίπαλο, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό».

  • Μήπως είναι η ευκαιρία της Ευρώπης να περάσει μπροστά ως οικονομική δύναμη;

«Αν έπρεπε να στοιχηματίσω σε κάποια οικονομική δύναμη, αυτή θα ήταν η Ασία. Θαυμάζω την Ευρώπη για τον πολιτισμό της, για τους ανθρώπους της, αλλά μου φαίνεται ξεκάθαρο ότι το μέλλον της οικονομικής ανάπτυξης ανήκει στην Ασία. Η Αμερική ωστόσο είναι ακόμη μία πλούσια χώρα, όπου οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν καινούργια πράγματα, έχει ακόμη πολλές πηγές. Και έχουμε ακόμη τις ευκαιρίες να διορθώσουμε τα λάθη μας».

  • Οπως τον πόλεμο στο Ιράκ; Μπορεί να διορθωθεί αυτό το λάθος ή δεν το θεωρείτε λάθος;

«Δεν έκρυψα ποτέ την πεποίθησή μου ότι κάναμε λάθος. Ηταν λάθος και… μάλλον το κρίνουμε επιεικώς. Εννοώ πως, όταν τόσοι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί, η λέξη “λάθος” είναι πολύ λίγη. Πρέπει όμως να ξέρετε ότι ούτε ο αμερικανικός λαός στην πλειονότητά του συμφωνεί με αυτόν τον πόλεμο».

  • Θα φέρει ο Ομπάμα την αλλαγή;

«Εχει τις δυνατότητες να γίνει ένας καλός πρόεδρος, να κάνει μεταρρυθμίσεις. Δεν σας λέω ότι θα γίνει, διότι στο παρελθόν φάνηκε πολύ διστακτικός όταν θα μπορούσε να είναι τολμηρός».

  • Μπορείτε να μου φέρετε ένα παράδειγμα;

«Το ότι όταν ήταν γερουσιαστής ψήφισε υπέρ της ηλεκτρονικής παρακολούθησης, ενώ αρχικά είχε εκφραστεί εναντίον της. Δεν ξέρω τι πραγματικά πιστεύει, αλλά έδωσε από κάθε άποψη την εντύπωση ότι έκανε τα πάντα προκειμένου να βγει πρόεδρος. Ολοι οι πολιτικοί το κάνουν αυτό. Δεν υπάρχει πολιτικός που να μην απογοητεύσει τον κόσμο και ούτε θα έπρεπε ένας πολιτικός να προσπαθεί να κρατήσει ικανοποιημένους τους οπαδούς του. Εν πάση περιπτώσει, ο Ομπάμα μπορεί να μεταμορφώσει την Αμερική και τον κόσμο και εύχομαι να το κάνει. Διότι σίγουρα χρειαζόμαστε κάποιον να πει την αλήθεια στον αμερικανικό λαό».

  • Εσείς τον ψηφίσατε;

«Ναι. Αλλά έχω ψηφίσει και τους Ρεπουμπλικανούς στο παρελθόν. Οχι πολλές φορές, αλλά το έχω κάνει – ειδικά σε πολιτειακό επίπεδο. Αυτή τη φορά όμως η επιλογή ήταν πολύ ξεκάθαρη».

  • Τι περιμένετε από μια κυβέρνηση Δημοκρατικών στον τομέα της οικονομίας;

«Δεν ξέρω. Ο φόβος μου – και αυτός είναι ένας γενικός φόβος, άσχετα με το ποιος είναι στην κυβέρνηση – είναι ότι το Κογκρέσο έχει την τάση να φέρεται ανεύθυνα. Υπήρχε μια περίοδος τη δεκαετία του ’90 που οι Ρεπουμπλικανοί έλεγχαν το Κογκρέσο, παρ’ όλο που πρόεδρος ήταν ο Κλίντον. Εμοιαζε τότε το Κογκρέσο να έχει πιο ώριμη συμπεριφορά, αλλά δεν ξέρω αν αυτό οφειλόταν στην κόντρα που είχε με τον πρόεδρο. Ο Κλίντον ήταν πιο υπεύθυνος σε σχέση με οποιονδήποτε Ρεπουμπλικανό πρόεδρο εδώ και πολλά χρόνια, το Κογκρέσο όμως είναι ξεδιάντροπο, πάντα ήταν, και ελπίζω ότι ο νέος πρόεδρος θα ορθώσει το ανάστημά του απέναντι στο Κογκρέσο. Δεν είμαι σίγουρος ότι θα συμβεί αυτό. Αλλά η Αμερική θα έχει πρόβλημα αν το Κογκρέσο δεν αρχίσει να συμπεριφέρεται υπεύθυνα».

  • Ζούμε το τέλος του καπιταλισμού;

«Οχι. Είμαι υπέρ του καπιταλισμού, αλλά του τίμιου καπιταλισμού. Ο καπιταλισμός που είχαμε τον τελευταίο καιρό ήταν σαν να παίζεις σε στημένο παιχνίδι. Η μία πλευρά μπορούσε μόνο να κερδίσει και η άλλη μόνο να χάσει. Και μόνο μερικοί τυχεροί από τη μεριά των μονίμως χαμένων μπορούσαν να βρουν τον δρόμο προς την πλευρά των κερδισμένων. Αυτό όμως δεν είναι το νόημα του καπιταλισμού. Είχαμε έναν καπιταλισμό χωρίς κανόνες, αλλά δεν μπορείς να έχεις μια οικονομία της αγοράς χωρίς κανόνες».

  • Πώς θα θέλατε να σας θυμάται ο κόσμος της δημοσιογραφίας;

«Το πιο σημαντικό για έναν δημοσιογράφο είναι να μην ξεχνά ότι το θέμα δεν είναι ο ίδιος. Στη δική μου περίπτωση συνέβησαν πολλά από καθαρή τύχη. Δεν νομίζω ότι είμαι κάτι ιδιαίτερο. Με εντυπωσιάζει το ότι βρέθηκα στο κατάλληλο μέρος την κατάλληλη στιγμή και μπόρεσα να δω τι θα συνέβαινε, ίσως λίγο πιο νωρίς από κάποιους άλλους. Αυτό όμως δεν με κάνει να αισθάνομαι ξεχωριστός, μόνο τυχερός».

  • Το βιβλίο του Νταν Γκίλμορ «Εμείς είμαστε το μέσο» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ.
  • Δημοσιεύθηκε στο BHMagazino, τεύχος 470, σελ. 44-50, 18/10/2009.
  • Συνέντευξη στην Κέλλυ Σώκου, φωτογραφία: Studio Vavdinoudi – Dimitriou | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2009  [ 09:46 ]
 

Η δύναμη των blogs

Η εκρηκτική λειτουργική σύζευξη (ή «διακλάδωση») μεταξύ πληροφορίας και διαδικτυακής τεχνολογίας ενέχει κρίσιμες διαστάσεις καθημερινής κοινωνικής επανάστασης. Η τεράστια, ανεξάντλητη και αναπόδραστη δύναμη των «weblogs» ή «blogs» (ελληνιστί ιστολόγια) γονάτισε και συνέτριψε τη στατική, ομοιογενοποιητική και μονόδρομη λογική της τηλεόρασης και της τηλεοπτικής ενημέρωσης. Τα blogs δυνητικά αναταράσσουν τα λιμνάζοντα νερά της καθημερινότητας, αναστατώνουν, ετερογενοποιούν και αποσταθεροποιούν την κοινωνία, παράγοντας συνεχώς πολλαπλές «συνεργατικές αλήθειες» και μια «μεταβλητή κοινωνική γεωμετρία». Αλλά δεν υπάρχει τίποτα πιο κοινωνικό από τα ίδια τα blogs!

Για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρώπινης επικοινωνίας το «ακροατήριο» (audience) αυτονομείται, απομαζικοποιείται, εξατομικεύεται και κινητοποιείται-ενεργοποιείται, κατά τρόπο διαλογικό-διαδραστικό, γνήσια δημοκρατικό και ουσιαστικά συμμετοχικό. Τώρα πλέον πολλοί επικοινωνούν με πολλούς και όχι ένας με έναν (π.χ. τηλέφωνο), ή ένας με πολλούς (π.χ. ραδιόφωνο, τηλεόραση): «Το Ιnternet δεν είναι μεγάφωνο, είναι συζήτηση» (J.D. Lasica). Το κλασικό δίπολο πομπός- δέκτης καταργείται, εφόσον όλοι μας γινόμαστε πομποί και δέκτες ταυτoχρόνως, συμβάλλοντας συνειδητά ή ασύνειδα στη «διαιώνιση της συζήτησης» (Ηans-Georg Gadamer).

Τα blogs καταδεικνύουν και αποδεικνύουν στην πράξη ότι η κοινωνική δυναμική δεν θα πάψει ποτέ να μας εκπλήσσει, ευχάριστα ή δυσάρεστα ( τουλάχιστον έτσι μπορούμε πάντοτε να αποφεύγουμε τη μονοτονία και… να ελπίζουμε )! Η ηνιόχηση (δηλαδή, ο ολοκληρωτικός έλεγχος από τα πάνω ) της κοινωνικής δυναμικής, υπό τη μορφή λ.χ. μιας ορθολογιστικής «επιστημονικής κοινωνικής πολιτικής», φαντάζει απολύτως ανέφικτη. Η κοινωνική δυναμική ούτε ελέγχεται, ούτε υποτάσσεται, ούτε περιστέλλεται. Το παραδοσιακό «θετικιστικό» όραμα της γραφειοκρατικής «κοινωνικής μηχανικής» (κατά τον Αuguste Comte) είναι πέρα για πέρα άπιαστο, ανεδαφικό και ουτοπικό. Για να ακριβολογούμε, αποτελεί μια γιγαντιαία φενάκη.

Μετά τη ραγδαία ανάπτυξη και διείσδυση του ευρυζωνικού Ιnternet, οι κοινωνικές πραγματικότητες παράγονται διαρκώς με ταχύτατους ρυθμούς. Πιο συγκεκριμένα, με την αθόρυβη έλευση του λεγόμενου «κοινωνικού ιστού» («social web» ή «web 2.0») δημιουργείται ταχύτατα ένα εντελώς ρευστό και αποκεντρωμένο ή ά-κεντρο παγκόσμιο «δυνητικό σύστημα» (ένα αχανές και αδόμητο σύστημα αυτο-οργανούμενων, αυτο-ρυθμιζόμενων και αυτο-εξελισσόμενων δυνητικών κοινοτήτων), το οποίο ορθώνεται καθημερινά ενάντια στο αυταρχικό, μονολογικό, αυστηρά κεντροποιημένο σύστημα της τηλεόρασης και τα απρόσωπα «μαζικά» ακροατήριά της.

Θεωρητικά, μια επικοινωνιακή συνθήκη σύμφωνα με την οποία απλώς όλοι μιλούν με όλους συνεπάγεται την απόλυτη σταθερότητα του συστήματος και την προβλέψιμη περιοδική αναπαραγωγή της κοινωνικής τάξης (μια κατάσταση δηλαδή μονότονης, ανιαρής και βαρετής κοινωνικής ισορροπίας ). Στην πραγματικότητα όμως, εντός του κυβερνοχώρου πολλοί μιλούν με πολλούς (πέρα από προκαθορισμένα δίπολα), δημιουργώντας ακατάπαυστα τοπικότητες και, άρα, εγγενώς πολύπλοκες συνθήκες ριζικού μετασχηματισμού της κοινωνικής δομής (online και offline).

Φυσικά, μιλάμε εδώ για νέες εναλλακτικές δυνατότητες κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής, οι οποίες, ως εκ της φύσεώς τους, είναι μη γραμμικές και μη προβλέψιμες. Το σίγουρο είναι ότι το ταξίδι στην αχανή «χώρα του blogistan» θα συνεχίσει να μας γοητεύει, να μας συναρπάζει και να μας επιφυλάσσει σημαντικές εκπλήξεις, καινοτομίες και ανατροπές ( for better or for worse… )!

  • Ο κ. Χ. Τσέκερης είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας στην Αστυνομική Ακαδημία και διδάσκων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Χαράλαμπος Τσέκερης | ΤΟ ΒΗΜΑ,  Τετάρτη 15 Ιουλίου 2009

 
Σχολιάστε

Posted by στο 15 Ιουλίου, 2009 in blogs

 

Γνωμοδότηση Γ. Σανιδά για την άρση του απόρρητου στο Internet

Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γ. Σανιδάς, μετά από ερώτημα της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Διεύθυνσης Ασφαλείας Αττικής, εξέδωσε σήμερα την υπ αριθμ. 9/2009 γνωμοδότησή του που αφορά το απόρρητο της επικοινωνίας μέσω του Internet και ειδικά στις περιπτώσεις κατά τις οποίες σε διάφορες πύλες (μπλογκ) αναρτώνται υβριστικά ή απειλητικά δημοσιεύματα, φωτογραφίες παιδικής πορνογραφίας, κ.λπ. Σύμφωνα με την γνωμοδότηση τα μπλόγκ δεν καταλαμβάνονται από το απόρρητο των επιστολών και της ελεύθερης ανταπόκρισης και επικοινωνίας, που προβλέπει το άρθρο 19 του Συντάγματος. Ειδικότερα. Στην γνωμοδότήση του ο Σανιδάς καταλήγει: «1)Το απόρρητο των επικοινωνιών δεν καλύπτει α) την επικοινωνία μέσω του διαδικτύου (Internet) και β) τα εξωτερικά στοιχεία της επικοινωνίας (ονοματεπώνυμα και λοιπά στοιχεία συνδρομητών, αριθμοί τηλεφώνων, χρόνος και τόπος κλήσεως, διάρκεια συνδιάλεξης κ.λ.π.) 1) Οι εισαγγελικές, ανακριτικές και προανακριτικές αρχές, πολύ δε περισσότερο τα Δικαστικά Συμβούλια και τα Δικαστήρια, δικαιούνται να ζητούν από τους παρόχους των υπηρεσιών Επικοινωνίας, μέσω του διαδικτύου (Internet) τα ηλεκτρονικά ίχνη μιας εγκληματικής πράξεως, την ημεροχρονολογία και τα στοιχεία του προσώπου στο οποίο αντιστοιχεί το ηλεκτρονικό ίχνος, από τους λοιπούς δε παρόχους των υπηρεσιών επικοινωνίας τα «εξωτερικά στοιχεία» της επικοινωνίας και ο πάροχος υποχρεούται να τα παραδίδει χωρίς να είναι αναγκαίο να προηγηθεί άδεια κάποιας Αρχής και ιδία της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών. 2) Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών αλλά και οποιαδήποτε άλλη Ανεξάρτητη Αρχή ούτε νομιμοποιείται ούτε δικαιούται να ελέγξει με οποιονδήποτε τρόπο, αμέσως ή εμμέσως, το εάν η περί άρσεως ή μη του απορρήτου απόφαση των οργάνων της Δικαιοσύνης είναι σύννομη ή όχι. Αυτό κρίνεται από τα ίδια τα όργανα της Δικαιοσύνης. Ούτε όμως περαιτέρω η ρηθείσα Αρχή μπορεί να ελέγξει τους παρόχους υπηρεσιών επικοινωνίας για τη, σε κάθε περίπτωση, συμμόρφωσή τους προς τις αποφάσεις των οργάνων της Δικαιοσύνης. Εάν πράξει τούτο ενεργεί καθ’ υπέρβαση της δικαιοδοσίας της».
 

Την ελευθερία της έκφρασης μέσω των blogs αναγνωρίζει ελληνικό δικαστήριο

  • Τα ιστολόγια (blogs) δεν υπάγονται στο νόμο περί ηλεκτρονικού τύπου. Αυτό έκρινε το Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης με την υπ’ αριθ. 44/2008 σε δίκη που αφορούσε υπόθεση προσβολής της προσωπικότητας μέσω ιστολογίου.

Όπως αναφέρεται σε δημοσίευμα της Ελευθεροτυπίας, το δικαστήριο προχώρησε -για πρώτη φορά στα σύγχρονα δικαστικά χρονικά της χώρας- στον ορισμό για την έννοια και τη φύση των ιστολογίων, αναγνωρίζοντας την ελευθερία της έκφρασης που συνεπάγεται «η διαδραστική τους φύση και η συνδιαμόρφωση του περιεχομένου τους από τους αναγνώστες με την ανάρτηση σχολίων». Επίσης αναγνώρισε ότι η ανωνυμία των ιστολόγων δεν αναιρεί το χαρακτηρισμό του ιστολογίου ως ηλεκτρονικού εντύπου, «διότι άλλωστε και στα γραπτά έντυπα παραδοσιακής μορφής είναι συνήθης η αρθρογραφία με ψευδώνυμο», αλλά και την αναλογική εφαρμογή του νόμου περί Τύπου προκειμένου να καλυφθεί το «κενό νόμου».

Με βάση την ίδια απόφαση, θεωρείται πως  «μόνη η χρήση ενός υπαρκτού ονοματεπωνύμου ως υπογραφής  δεν αποτελεί πλήρη απόδειξη για την ταυτότητα του δράστη της προσβολής προσωπικότητας». Τέλος το δικαστήριο έκρινε ότι  η εταιρία που παρέχει τον διαδικτυακό χώρο δεν έχει ευθύνη για όσα δημοσιεύονται στα ιστολόγια την τεχνολογική πλατφόρμα των οποίων παρέχει στους χρήστες. Η απόφαση δημοσιεύτηκε πριν λίγες ημέρες στο νομικό περιοδικό «Αρμενόπουλος», αλλά και στο blog Information Law.

 
Σχολιάστε

Posted by στο 28 Μαΐου, 2009 in blogs

 

Τζορτζίνα Χένρι: Ο διαδικτυακός αναγνώστης δεν είναι παθητικός

Τζορτζίνα Χένρι, Guardian

Η Τζορτζίνα Χένρι έχει χρηματίσει επικεφαλής του ενθέτου Media και διευθύντρια σύνταξης του Guardian. Τα τελευταία χρόνια είναι επικεφαλής στην ιστοσελίδα Comment is Free, μια πλατφόρμα ελεύθερου διαλόγου όπου γίνονται διαδικτυακές «μάχες» για την πολιτική, τη θρησκεία, την επιστήμη, ενώ άρθρα των δημοσιογράφων της βρετανικής εφημερίδας αναρτώνται και σχολιάζονται. Η ιστοσελίδα δημοσιεύει 50.000 σχόλια τον μήνα, τα οποία συχνά είναι επιθέσεις εναντίον των δημοσιογράφων.

  • Στη νέα εποχή του Τύπου, οι δημοσιογράφοι βγαίνουν από το απυρόβλητο;

– Εχει περάσει η περίοδος όπου οι δημοσιογράφοι ή οι πολιτικοί δεν συναντούσαν το κοινό. Παλιά κάθονταν στην ασφάλεια του γραφείου, έπαιρναν ενίοτε ενοχλητικές επιστολές και δεν πολυέδιναν σημασία. Τώρα, οτιδήποτε γράφουμε έχει πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο από τον αριθμό των αναγνωστών μιας εφημερίδας. Σχολιάζεται, δέχεται επαίνους, επιθέσεις, μας κάνει δημόσια πρόσωπα. Αυτή η ριζική αλλαγή μας σοκάρει. Οταν ένας δημοσιογράφος έχει ανδρωθεί στον έντυπο Τύπο και δουλεύει στο Διαδίκτυο, πρέπει να αναθεωρήσει πολλά πράγματα: να γίνει ταπεινός και να χαμογελά όταν τον κρίνουν. Εμείς οι δημοσιογράφοι κοντεύουμε να χάσουμε τη δουλειά μας όχι μόνο εξαιτίας της ύφεσης, αλλά και διότι έχουμε απολέσει την αξιοπιστία μας. Τόσα χρόνια είχαμε στενές σχέσεις με πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα και χαίραμε προστασίας. Αυτό τελείωσε.

  • Πώς αντιδρούν οι συνάδελφοί σας όταν τα άρθρα τους βγαίνουν στο Διαδίκτυο ως πρόβατα στη σφαγή;

– Πολλοί είναι θυμωμένοι μαζί μου. Το κατανοώ, διότι είμαι εκείνη που δίνω τα άρθρα τους να γίνουν βορά στον όχλο. Πολύ συχνά γίνονται στόχοι κακόβουλων, υστερικών, τρελών. Ορισμένες φορές δέχονται πυρά μάλιστα για προσωπικά θέματα. Εδώ επανέρχεται το θέμα της λογοκρισίας. Μπορεί λ.χ. να κόψεις αμέσως ένα σχόλιο με βρισιές, αλλά τι κάνεις αν ο χρήστης έχει χρησιμοποιήσει ευπρεπή γλώσσα και προσβάλει με το γάντι; Λίγοι συνάδελφοι δέχονται να συνομιλήσουν διαδικτυακά με χρήστες, σε συνέχεια κάποιου ρεπορτάζ. Ο δημοσιογράφος είναι άλλωστε ο μόνος με δηλωμένη την πραγματική του ταυτότητα, ενώ οι άλλοι υπογράφουν με ψευδώνυμα. Οι νεότεροι συνάδελφοι πάντως φοβούνται λιγότερο την τεράστια έκθεση που προκαλεί το Διαδίκτυο, διότι μεγάλωσαν με αυτό. Είναι η γενιά του Facebook: ξέρουν οι πάντες γι’ αυτούς τι έκαναν χθες το βράδυ, αν έχουν βρει το ταίρι τους κ.ά. Η ιδιωτική τους ζωή είναι δημόσια.

  • Ποια είναι τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία δημοσιεύετε τα σχόλια των αναγνωστών;

– Αντί να διαβάζουμε το σχόλιο εξαρχής και να το εγκρίνουμε ή να το κόβουμε όπως άλλοι δικτυακοί τόποι, τα δημοσιεύουμε όλα και η λογοκρισία γίνεται εκ των υστέρων. Αυτό μας χαρίζει αμεσότητα και οι χρήστες μας πιστεύουν ότι είναι η δική τους πλατφόρμα όπου εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους χωρίς αστυνομία γνώμης. Οσοι αναγνώστες πάντως ξεπερνούν τα όρια με απαράδεκτη γλώσσα ή κακή συμπεριφορά προειδοποιούνται και ύστερα χάνουν την πρόσβαση. Αν ένα άρθρο προκαλέσει τόσα σχόλια που η κατάσταση ξεφύγει από τον έλεγχο, τότε κλείνουμε τη δυνατότητα σχολιασμού.

  • Με site σαν το δικό σας έχει προωθηθεί η τέχνη του διαλόγου ή απλώς εκτονώνονται ορισμένοι εμμονικοί;

– Και τα δύο. Το Comment is Free έχει πολύ μεγαλύτερο κοινό από την παρέα στην παμπ. Προσφέρει ένα βήμα με τεράστιο ακροατήριο, οπότε προσελκύει και εμμονικούς αλλά και σοβαρούς ανθρώπους. Κανείς δεν ξέρει ακόμα αν πρόκειται για την αναβίωση του παλιού καλού διαλόγου ή για νέμεση της τεχνολογίας που φέρνει χάος. Αυτή όμως είναι η εποχή μας και το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω. Μας έχει παρασύρει το ρεύμα και οφείλουμε να μάθουμε κολύμπι. Με το κιντλ, ο καθένας θα μπορεί να φτιάχνει τη δική του εφημερίδα κατεβάζοντας ό,τι θέλει. Το να μάθουμε να υπάρχουμε στο Ιντερνετ, να δεχθούμε τους κανόνες της νέας εποχής εξασφαλίζει το μέλλον του Τύπου. Νομίζω ότι ο διάλογος μεταξύ δημοσιογράφων και αναγνωστών έχει πολλά θετικά.

  • Ποια είναι αυτά;

– Οι αναγνώστες εκεί έξω ξέρουν συχνά περισσότερα πράγματα από εμάς. Γιατί να μη δεχθούμε τη βοήθειά τους; Μια φορά αναρτήσαμε έγγραφα που αφορούσαν φορολογία και χιλιάδες χρήστες έσπευσαν να μας τα εξηγήσουν. Η έρευνα προχώρησε μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Στη γρίπη των χοίρων πήραμε σχόλια από γιατρούς σε νοσοκομεία, μας βοήθησαν απίστευτα να κάνουμε σωστά το ρεπορτάζ. Σκοτώθηκε ένας διαδηλωτής στο G20 και μέσα σε λίγα λεπτά ήρθαν μαρτυρίες και φωτογραφίες. Οσους ρεπόρτερ και αν είχαμε, δεν θα μπορούσαν να το καλύψουν. Αν μάθεις λοιπόν να ακούς και όχι μόνο να ρωτάς, μπορείς να γίνεις καλύτερος δημοσιογράφος.

  • Ποια είναι η διαφορά του παραδοσιακού αναγνώστη από τον διαδικτυακό;

– Εκείνοι που αγοράζουν εφημερίδα έχουν άλλες σχέσεις με τους δημοσιογράφους, διότι πληρώνουν ένα ποσό για να διαβάσουν τη γνώμη τους. Ο διαδικτυακός δεν σε τιμά με τον οβολό του αλλά με τον χρόνο του. Είναι πιο απαιτητικός και πιο ωμός. Δεν είναι παθητικός πλέον…

  • Ποια είναι η γνώμη σας για τα μπλογκ;

– Υπάρχουν 110.000.000 μπλογκ και το 97% έχουν έστω και μερικούς αναγνώστες. Στις αμερικανικές εκλογές ένα τμήμα του προεκλογικού αγώνα έγινε στο Διαδίκτυο, με πολιτικού περιεχομένου μπλογκς τα οποία ήταν καταπληκτικά. Πώς θα μπορούσες να τους γυρίσεις την πλάτη ως δημοσιογράφος;

  • Ποιες εφημερίδες θα επιβιώσουν;

– Εκείνες που θα επενδύσουν στο μέλλον. Το μερίδιό μας στην αγορά της Βρετανίας είναι μικρό. Είμαστε τρίτοι μετά την Τέλεγκραφ και τους Τάιμς. Διαδικτυακά, όμως, έχουμε 26 εκατ. χρήστες, το 40% από τις ΗΠΑ. Σταδιακά θα έρθει το θέμα της χρέωσης. Μέχρι στιγμής δεν το έχουμε κάνει για να μην κόψουμε την κίνηση στο σάιτ, διότι αυτό είναι που μετράει στην αγορά. [Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 17/5/2009]

 

Το τέλος του Τύπου (όπως τον ξέραμε)

Τα κρεμασμένα εξώφυλλα των καθημερινών εφημερίδων ίσως αποτελέσουν σύντομα νοσταλγική ανάμνηση. Η κρίση που βιώνει ο Τύπος αναγκάζει τους εκδοτικούς ομίλους να προσανατολισθούν αποκλειστικά σε εβδομαδιαίες και διαδικτυακές εκδόσεις (RΕUΤΕRS/ΗΕRWΙG ΡRΑΜΜΕR)
  • Τα καθημερινά έντυπα διέρχονται κρίση παγκοσμίως και οι εκδοτικοί όμιλοι αναζητούν άλλες λύσεις

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Εν μέσω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης ο καθημερινός Τύπος στη Δύση έχει δεχθεί τόσο σοβαρά πλήγματα ώστε πολλοί αναρωτιούνται για το μέλλον του, ενώ σε άρθρο της η εφημερίδα «Financial Τimes» σπεύδει να αναγγείλει- απαισιόδοξα και σχεδόν προκλητικά- τον «θάνατο των εντύπων». Στις Ηνωμένες Πολιτείες εφημερίδες κηρύττουν πτώχευση η μία μετά την άλλη, ενώ στις περισσότερες χώρες σημειώνουν μείωση πωλήσεων και κερδών. Εκδότες και στελέχη εξετάζουν τις προοπτικές της επιβίωσης.

Η πραγματικότητα των εντύπων είναι περίπλοκη, καθώς τα έσοδά τους μειώνονται, τη στιγμή που ο αριθμός των αναγνωστών τους μέσω των δωρεάν ιστοσελίδων τους στο Διαδίκτυο αυξάνεται. Πλήθος λύσεων έχουν προταθεί για να επιβιώσουν τα έντυπα, ελάχιστες όμως περιλαμβάνουν το… χαρτί! Αφορούν το Διαδίκτυο και μοιάζουν να αναγγέλλουν τη νέα ψηφιακή εποχή η οποία εν μέσω δυσκολιών ανατέλλει. Οι περισσότεροι αναλυτές συγκλίνουν στο ότι τρία είναι τα πιθανότερα σενάρια.

1 Αποκλειστικά ψηφιακή έκδοση και αναζήτηση εσόδων

Λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής εντύπων και των αυξημένων χρεών, πολλές εφημερίδες προσανατολίζονται στην ψηφιακή τους μεταμόρφωση. Εκτιμάται ότι, δεδομένου του χαμηλού κόστους «κυκλοφορίας» μιας εφημερίδας μέσω Διαδικτύου, ορισμένα έντυπα θα πάψουν να υπάρχουν με τη χάρτινη μορφή τους και οι αναγνώστες θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά μέσω υπολογιστή ή μέσω ενός κινητού τηλεφώνου προηγμένης τεχνολογίας. Ωστόσο για να είναι βιώσιμη μια τέτοια λύση οι ιστοσελίδες των εφημερίδων δεν θα αναρτώνται στο Ιnternet δωρεάν, όπως συμβαίνει με τη συντριπτική τους πλειονότητα σήμερα.

Εχει προταθεί να επιβάλλεται η καταβολή κάποιας συνδρομής, πρακτική που ήδη χρησιμοποιείται, με μέτρια όμως ακόμη οφέλη, ενώ μέρος των εσόδων των εφημερίδων θα προκύπτουν και από τις διαφημιστικές καταχωρίσεις. Ο Γουόλτερ Αϊζακσον, πρώην διευθυντής του εβδομαδιαίου «Τime», έχει καταθέσει μια διαφορετική πρόταση, εκείνη των «μικροπληρωμών». Με απλό τρόπο, θα μπορεί κανείς να «κατεβάσει» όχι ολόκληρη την εφημερίδα, αλλά το άρθρο που τον ενδιαφέρει, καταβάλλοντας μόλις λίγα λεπτά του ευρώ.

2 Στο «χαρτί» μόνο το Σαββατοκύριακο, στο Διαδίκτυο τις καθημερινές

Ορισμένες εφημερίδες θα διατηρήσουν την έντυπη μορφή τους, περικόπτοντας όμως τις ημέρες κυκλοφορίας τους. Ετσι, αντί να έχουν και ημερήσιο φύλλο και σαββατοκυριακάτικη έκδοση, θα εκδίδονται μόνο το Σάββατο ή/και την Κυριακή. Κάποια φύλλα, όπως η ευρείας κυκλοφορίας αμερικανική «Christian Science Μonitor» της Βοστώνης, ήδη έχουν υιοθετήσει το εν λόγω μέτρο για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Η συγκεκριμένη εφημερίδα παράλληλα συνεχίζει να ενημερώνει τους αναγνώστες επί 24ώρου βάσεως, αλλά αποκλειστικά μέσω της ηλεκτρονικής της έκδοσης.

3 Περικοπές, περικοπές, περικοπές…

Για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στη δύσκολη αυτή περίοδο, κάποιες εφημερίδες θα αρκεστούν απλώς στο να μειώσουν δραστικά τα έξοδά τους. Η εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes» βρέθηκε στη δυσάρεστη θέση να πουλήσει κτιριακές εγκαταστάσεις για να αποπληρώσει χρέη της, ενώ η «Los Αngeles Τimes» μείωσε δραστικά τον αριθμό των δημοσιογράφων της από 1.300 σε 700.

Μία από τις λύσεις που επίσης προτάθηκαν για να βγουν τα έντυπα από μια κατάσταση που εκ πρώτης όψεως μοιάζει αδιέξοδη, όσο διατηρούν την παραδοσιακή «χάρτινη» μορφή τους, είναι να τους παρασχεθεί ένα οικονομικό πακέτο στήριξης. Τα αποτελέσματα όμως της μελέτης του Εργαστηρίου Δημοσιογραφίας Νίμαν του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ αποκαλύπτουν ότι για κάτι τέτοιο απαιτείται ένα σχεδόν απαγορευτικό ποσό: η διάσωση μόνο των αμερικανικών εφημερίδων θα κόστιζε 114 δισ. δολάρια!

Αν και η Γαλλία σε μια περίοδο τριών ετών προχώρησε στη διοχέτευση 600 εκατ. ευρώ στις έντυπες εφημερίδες μέσω καταχώρισης διαφημίσεων, οι περισσότερες χώρες δεν μπορούν να χορηγήσουν τονωτικές οικονομικές ενέσεις στα έντυπά τους, γεγονός που καθιστά το μέτρο αυτό από ανεπαρκές ως ανέφικτο.

  • Οι πωλήσεις πέφτουν, αλλά η αναγνωσιμότητα εκτοξεύεται στο ζενίθ

Οπως αποδεικνύει και η φωτογραφία, η αναγνωσιμότητα των εντύπων δεν είναι πάντοτε ευθέως ανάλογη των πωλήσεών τους. Πέραν των ευρεσιτεχνιών, σαν αυτές που χρησιμοποιούν εδώ οι «λαθραναγνώστες» από τη Μαδαγασκάρη, ο μεγαλύτερος «εχθρός» είναι το Διαδίκτυο, το οποίο εκτοξεύει την αναγνωσιμότητα των εφημερίδων, κατακρημνίζοντας ταυτόχρονα την εμπορική κυκλοφορία τους (RΕUΤΕRS/SΙΡΗΙWΕ SΙΒΕΚΟ)

Μπορεί λιγότεροι άνθρωποι να αγοράζουν εφημερίδα, ωστόσο ολοένα περισσότεροι την «ξεφυλλίζουν» στο Ιnternet. Ενώ όλα δείχνουν ότι οι εφημερίδες όπως τις γνωρίζαμε ως σήμερα διανύουν μια μεταβατική περίοδο, σημειώνεται και ένα παράδοξο φαινόμενο. Μπορεί ως επιχειρήσεις να περνάνε κρίση, αλλά η αναγνωσιμότητά τους σημειώνει σημαντική άνοδο. Χάρη στις online εκδόσεις τους τα καθημερινά έντυπα διαθέτουν περισσότερους αναγνώστες από ποτέ. Η επισκεψιμότητα των ιστοσελίδων αμερικανικών εφημερίδων σημείωσε αύξηση της τάξεως του 12% κατά τη διάρκεια του προηγούμενου χρόνου, ενώ το 40% των χρηστών του Διαδικτύου στις ΗΠΑ θα εισέλθει στην ιστοσελίδα έστω μιας εφημερίδας. Ανάλογες τάσεις παρατηρούνται και στην Ευρώπη.

«Αυτό που περνάει κρίση είναι η μορφή των ημερησίων εντύπων, όχι η ουσία τους» σημειώνει ο Τίμοθι Εγκαν, συντάκτης της «Ηerald Τribune». «Για μένα οι εφημερίδες παραμένουν το καλύτερο καθημερινό ημερολόγιο για να ενημερώνομαι και να ερμηνεύω την πραγματικότητα που μας περιβάλλει, ένα μέσο που θα γίνει ακόμη πιο απαραίτητο σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία γίνεται ολοένα πιο σημαντική για να καταλάβει κανείς ποιος κερδίζει και ποιος κυβερνά τον κόσμο» καταλήγει ο αμερικανός δημοσιογράφος.

Το ενδεχόμενο να κάνουν οι εφημερίδες μεγάλες περικοπές για να επιβιώσουν στα σημεία πώλησης εν μέσω οικονομικής κρίσης γεννά προβληματισμούς για την ποιότητα των εκδόσεων. «Καλή δημοσιογραφία σε χαμηλή τιμή δεν μπορεί να υπάρξει» δηλώνει κατηγορηματικά ο Μπιλ Κέλερ, διευθυντής των «Νew Υork Τimes». Και εξηγεί: «Δεν θα βρείτε πολλούς blοggers που θα ανοίξουν γραφείο ανταποκριτή στη Βαγδάτη».

Ηαλήθεια είναι ότι δεν έχουν και δεν θα συνεχίσουν να έχουν όλες οι εφημερίδες τη δυνατότητα να διατηρούν μεγάλο δίκτυο ανταποκριτών και γενικότερα να ξοδεύουν τα χρήματα που απαιτούνται για μια πλούσια και εμπεριστατωμένη ροή πληροφόρησης, τη στιγμή που απειλείται η ίδια η ύπαρξή τους. Παρ΄ όλα αυτά η μείωση της ποιότητας του συνολικού προϊόντος ενδέχεται να αποτελέσει πρακτική που θα οδηγήσει τελικά στον αφανισμό όποιας εφημερίδας επιλέξει αποκλειστικά την «οδό του λογιστηρίου» για να επιβιώσει. Μακροπρόθεσμα δε, χαμηλή ποιότητα πληροφόρησης ενδέχεται να μειώσει και τις προοπτικές επιτυχίας του φύλλου, είτε πρόκειται για παραδοσιακό έντυπο είτε για ηλεκτρονικό.

  • ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη 25 Μαρτίου 2009